TGAU Core Cymraeg
Archwiliwch destunau adolygu Core Cymraeg TGAU WJEC. Gwiriwch y fanyleb swyddogol ar gyfer holl ofynion blwyddyn eich arholiad a'ch llwybr.
Cod cymhwyster: 3040QS
Manylion y cwrs
WJEC · TGAU Core Cymraeg3040QSBlynyddoedd arholiad · 2027Fersiwn 3, Medi 2026; addysgu o 2025; dyfarniad cyntaf 2027
Asesiad Dau arholiad ysgrifenedig, awr a hanner a 100 marc yr un, gyda 25% yr un. Mae’r ddau asesiad llafar yn 25% yr un ar wahân. Mae WJEC yn cyhoeddi un testun Uned 4 yn ystod wythnos gyntaf mis Mawrth yn y flwyddyn arholiad. Peidiwch â dyfalu’r testun cyn y cyhoeddiad.
Ticiwch bwynt ar ôl ei adolygu. Caiff y cynnydd ei gadw ar y ddyfais hon yn unig; nid yw’n mesur meistrolaeth.
Canllawiau cwrs wedi’u hadolygu
Pwyntiau adolygu, gyda’r esboniad wrth eu hochr
Agorwch bwynt i ddarllen beth i’w wybod, sut i’w ddefnyddio mewn asesiad, esboniad mewn iaith syml a hunanwirio. Mae’r atebion yn aros ynghudd nes i chi ddewis eu dangos.
Opsiynau a ffynhonnell
Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn
- Y Rhigos a’r fan hufen iâ — Siôn Tomos Owen
- Pâst Dannedd — Mererid Thomas
- Llwybrau — Nia Morais
- Y Daith — Aneirin Karadog
Dewiswch bob opsiwn cwrs perthnasol cyn cyfrif y gofynion sydd wedi’u hadolygu.
Nid oes esboniadau wedi’u cwmpasu’n llawn ar gyfer y dewisiadau hyn eto. Mae’n bosibl y bydd cymorth rhannol isod. Defnyddiwch y fanyleb swyddogol a chyngor eich athro neu athrawes.
Nid oedd modd cadw’r cynnydd yn y porwr hwn. Bydd eich ticiau’n aros ar gyfer y dudalen hon yn unig.
Grŵp testun
Uned 3: Paratoi ar gyfer y Dyfodol
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae gwybodaeth yn dweud beth sy’n digwydd; mae barn yn dweud beth mae person yn ei feddwl. Nid yw dweud ‘Dw i’n credu’ yn gwneud honiad yn ffaith.
- Dewiswch iaith ar gyfer y person sy’n darllen, y sefyllfa a’r pwrpas. Gall neges at ffrind fod yn fyr ac yn anffurfiol; mae angen eglurder a chwrteisi mewn cais at gyflogwr.
- Gallwch fynegi teimlad heb wneud tybiaeth am bawb arall. Defnyddiwch reswm a gwybodaeth berthnasol yn hytrach na sarhad.
- Mae cynefin yn cynnwys ein lle a’n perthynas â’r gymuned; mae hunaniaeth yn cynnwys pwy ydym ni; mae diwylliant yn cynnwys arferion, iaith a chelfyddydau. Nid oes un profiad sy’n wir am bob person mewn ardal.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Gwybodaeth mewn hysbysiad dychmygol: ‘Bydd y clwb yn cyfarfod am bump ddydd Llun’. Barn: ‘Dw i’n credu bod amser y clwb yn gyfleus’. Mae’r cyntaf yn rhoi trefniant; mae’r ail yn ei werthuso.
- Neges at ffrind: ‘Shwmae! Wyt ti’n dod i’r clwb?’ Cais at drefnydd: ‘Annwyl Mrs Evans, a allwch chi gadarnhau amser y clwb, os gwelwch yn dda?’ Mae’r ail yn defnyddio chi a chyfarchiad ffurfiol.
- Ymateb sensitif: ‘Dw i’n siomedig bod y clwb wedi cau. Dw i’n deall bod prinder staff, ond hoffwn wybod a oes cynllun i’w ailagor’. Mae’n mynegi teimlad, cydnabod rheswm a gofyn cwestiwn adeiladol.
- Golygu honiad: ‘Mae pawb yn casáu’r cynllun’ → ‘Dywedodd tri aelod o’n grŵp nad oedden nhw’n hoffi’r cynllun’. Mae’r fersiwn newydd yn cyfyngu’r honiad i’r dystiolaeth sydd ar gael.
Mewn iaith syml
Gwnewch yn glir beth rydych yn ei wybod, beth rydych yn ei feddwl a sut rydych yn teimlo.
Hunanwirio
Pa ran yw barn yn ‘Mae’r clwb yn dechrau am bump. Yn fy marn i, mae hynny’n rhy gynnar’?
Dangos yr ateb
Yr ail frawddeg yw barn: mae’r siaradwr yn gwerthuso’r amser. Mae’r gyntaf yn rhoi gwybodaeth am y trefniant.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Dewiswch amser y ferf i ddangos pryd mae’r weithred yn digwydd. Gall presennol, gorffennol, dyfodol ac amodol wneud gwahanol waith yn yr un darn.
- Amrywiwch batrymau i esbonio rheswm, amod neu wrthgyferbyniad, nid i ychwanegu geiriau heb bwrpas.
- Mae ffurfio geiriau yn gallu newid eu swyddogaeth: dysgu → dysgwr; diwyd → diwydrwydd. Mae’r terfyniadau yn creu gair am berson neu enw am nodwedd.
- Gwiriwch genedl enwau, ffurfiau berfol a threigladau. Nid yw dewis gair mwy ffurfiol neu hirach bob amser yn gwella’r ystyr.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- ‘Gweithiais yn y caffi ddoe. Dw i’n dysgu sgiliau newydd nawr. Byddaf yn ymgeisio am swydd yfory’. Mae pob amser berfol yn cyd-fynd â’i air amser.
- ‘Byddwn i’n gweithio yno pe bai’r oriau’n addas’. Mae’r amodol yn dangos sefyllfa ddychmygol, nid addewid pendant.
- ‘Mae Elin yn ddiwyd’ → ‘Mae diwydrwydd Elin yn bwysig’. Yn yr ail, defnyddir yr enw diwydrwydd i drafod y nodwedd; nid diwyd sy’n dod o diwydrwydd yn yr esboniad hwn.
- ‘Dw i’n mynd i Caerdydd’ → ‘Dw i’n mynd i Gaerdydd’. Mae i yn achosi treiglad meddal c → g. Ond yn ‘Dw i’n mynd i’r tŷ’, nid yw’r t yn treiglo drwy’r fannod.
- ‘Mae’r cynllun yn dda, ond mae angen mwy o amser’. Mae ond yn ychwanegu cyfyngiad perthnasol; nid yw’n gwrth-ddweud y frawddeg gyntaf heb esboniad.
Mewn iaith syml
Dewiswch batrwm sy’n gwneud yr ystyr yn fanwl, yna gwiriwch ei ramadeg.
Hunanwirio
Cywirwch ‘Byddaf yn gweithio yno ddoe’ fel brawddeg am weithred sydd wedi digwydd.
Dangos yr ateb
‘Gweithiais yno ddoe’. Mae ddoe yn gofyn am amser gorffennol yn y cyd-destun hwn.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Wrth gyfieithu, cadwch yr ystyr, y person, yr amser, y naws a’r manylion. Nid yw trefn y Saesneg bob amser yn addas yn Gymraeg.
- Mae prawfddarllen yn chwilio am wallau fel sillafu, atalnodi neu air sydd ar goll. Mae golygu hefyd yn gwella eglurder, trefn a dewis geiriau.
- Gall trawsieithu gynnwys darllen gwybodaeth mewn un iaith, gwneud nodiadau a’i chyfleu at bwrpas mewn iaith arall. Gall hyn gynnwys crynhoi yn hytrach na chyfieithu pob gair.
- Wrth ymarfer, gall geiriadur helpu i wirio geirfa. Yn yr arholiad neu’r asesiad, dilynwch y rheolau swyddogol am adnoddau: nid yw’r cyngor ymarfer hwn yn rhoi caniatâd i ddefnyddio geiriadur.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Saesneg: ‘I have a book. My sister likes reading’. Cymraeg: ‘Mae gen i lyfr. Mae fy chwaer yn hoffi darllen’. Mae’r patrwm meddiant yn wahanol i I have, ond mae’r ystyr yr un fath.
- Saesneg: ‘We went to Cardiff yesterday’. Cymraeg: ‘Aethon ni i Gaerdydd ddoe’. Mae ni yn cadw’r person lluosog, ddoe yn cadw’r amser a Gaerdydd yn dangos y treiglad ar ôl i.
- Prawfddarllen: ‘Mae hi mynd i siopa’ → ‘Mae hi’n mynd i siopa’. Mae ’n yn cysylltu’r ferf bod â’r berfenw yn y patrwm hwn.
- Golygu: ‘Y gadair mawr’ → ‘Y gadair fawr’. Mae cadair yn fenywaidd, felly mae’r fannod yn rhoi gadair ac mae mawr yn treiglo’n fawr ar ôl yr enw.
- Trawsieithu o hysbysiad enghreifftiol: ‘The club meets on Monday at five. Please bring a notebook’. Nodiadau: Llun; 5; llyfr nodiadau. Neges Gymraeg: ‘Mae’r clwb ddydd Llun am bump. Cofiwch ddod â llyfr nodiadau’. Mae’r manylion perthnasol wedi’u cadw mewn ffurf newydd.
Mewn iaith syml
Gwiriwch yr ystyr yn erbyn y gwreiddiol, yna gwiriwch y Gymraeg ar ei phen ei hun.
Hunanwirio
Cyfieithwch ‘She went to Bangor yesterday’ ac esboniwch y treiglad.
Dangos yr ateb
‘Aeth hi i Fangor ddoe’. Mae aeth hi yn cadw’r person a’r gorffennol; mae Bangor yn treiglo’n Fangor ar ôl i.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae ffurf, cynulleidfa a phwrpas yn gweithio gyda’i gilydd. Nid yw rhoi teitl ‘adroddiad’ ar neges sgwrsio yn ei gwneud yn adroddiad.
- Mae adroddiad yn cyflwyno canfyddiadau’n drefnus; gall blog ddefnyddio llais personol. Mae erthygl yn datblygu pwnc i ddarllenwyr ehangach.
- Mae deunydd marchnata a hysbyseb yn ceisio ennyn diddordeb. Mae cyhoeddiad yn rhoi gwybodaeth glir; rhaid i ddyddiad, amser a cham nesaf fod yn hawdd eu gweld.
- Mae llythyr ffurfiol yn defnyddio cyfarchiad a diweddglo addas. Gall e-bost fod yn ffurfiol neu’n anffurfiol; nid yw’r ddyfais ar ei phen ei hun yn pennu’r naws.
- Mae neges destun a nodyn yn gallu bod yn fyr, ond rhaid iddynt gadw’r wybodaeth sydd ei hangen. Mae pob model isod yn enghraifft wreiddiol, nid cwestiwn arholiad.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Adroddiad: ‘Adroddiad ar y clwb. Daeth ugain person i’r cyfarfod. Roedd y lle’n ddigon mawr, ond roedd diffyg cadeiriau. Argymhellwn archebu mwy cyn y cyfarfod nesaf’. Mae canfyddiad yn arwain at argymhelliad.
- Blog: ‘Fy noson gyntaf yn y clwb. Roeddwn i’n nerfus, ond croesawodd Elin fi. Dw i’n edrych ymlaen at fynd eto!’ Mae’r person cyntaf a’r teimlad yn addas i brofiad personol.
- Deunydd marchnata: ‘Clwb y Gymuned: cyfle i gwrdd â phobl a dysgu sgil newydd. Mae sesiynau i ddechreuwyr ar gael’. Mae’r budd i’r darllenydd yn amlwg.
- Hysbyseb: ‘Ymunwch â Chlwb y Gymuned! Sesiwn agored ddydd Llun am bump yn y neuadd’. Mae galwad i weithredu a manylion y digwyddiad.
- Cyhoeddiad: ‘Bydd y cyfarfod nesaf ddydd Llun am bump yn y neuadd. Cysylltwch â’r trefnydd i gadarnhau eich lle’. Mae’r neges yn rhoi trefniant a cham nesaf.
- Neges destun: ‘Shwmae! Mae’r clwb am bump heddiw. Wyt ti’n dod?’ Mae’r naws yn anffurfiol ond mae’r amser yn glir.
- E-bost: ‘Pwnc: amser y clwb. Helo Mrs Evans, a allwch chi gadarnhau amser y sesiwn nesaf? Diolch yn fawr, Elin’. Mae’r pwnc a’r cais yn fyr ac yn glir.
- Erthygl: ‘Clwb newydd i’r gymuned. Mae clwb wythnosol yn cynnig cyfle i bobl gwrdd. Yn ôl y trefnydd, mae angen mwy o wirfoddolwyr. Gall aelodau newydd ymuno yn y sesiwn agored’. Mae’r darn yn esbonio’r pwnc i ddarllenydd newydd.
- Llythyr ffurfiol: ‘Annwyl Mrs Evans, Hoffwn ymholi am le yn y clwb. A allwch chi anfon gwybodaeth am yr oriau, os gwelwch yn dda? Yn gywir, Elin Jones’. Mae’r cyfarchiad, cais a diweddglo’n cyd-fynd.
- Nodyn: ‘Ceri, mae’r cyfarfod am bump, nid am chwech. Gadewais y llyfr nodiadau ar y bwrdd. Elin’. Mae’r nodyn yn rhoi’r newid a’r wybodaeth ymarferol heb gyflwyniad hir.
Mewn iaith syml
Dewiswch y ffurf sy’n helpu’r darllenydd i ddeall neu weithredu.
Hunanwirio
Mae angen dweud wrth aelodau fod cyfarfod wedi symud o chwech i bump. Ysgrifennwch gyhoeddiad byr.
Dangos yr ateb
‘Bydd cyfarfod y clwb am bump heddiw, nid am chwech. Bydd yn y neuadd fel arfer’. Mae’r amser newydd, yr hen amser a’r lle yn glir.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Rhowch bwrpas i bob paragraff a chysylltwch y syniadau. Nid yw ysgrifennu estynedig yn golygu ailadrodd yr un pwynt.
- Mae disgrifio yn creu darlun; mae naratif yn adrodd digwyddiadau mewn trefn. Gall y ddau gydweithio.
- Mae perswadio yn cynnig rhesymau i’r darllenydd gytuno neu weithredu. Mae hysbysu yn esbonio gwybodaeth yn glir.
- Mae dadansoddi yn edrych ar rannau a’u perthynas; mae ymateb beirniadol yn gwerthuso tystiolaeth. Dangoswch reswm dros farn yn hytrach na’i datgan yn unig.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Disgrifiad a naratif gwreiddiol: ‘Roedd y neuadd yn dawel. Roedd y cadeiriau gwag mewn rhesi taclus. Am bump, agorodd y drws a daeth y grŵp cyntaf i mewn. Cyn bo hir, roedd sŵn siarad ym mhob cornel’. Mae’r disgrifiad yn gosod y sefyllfa cyn y digwyddiadau.
- Darn perswadiol: ‘Dylem gadw’r clwb ar agor. Mae’n rhoi lle diogel i bobl gwrdd, ac mae’r sesiynau’n helpu aelodau newydd i ddysgu sgiliau. Fodd bynnag, mae angen talu am y neuadd. Gallem godi arian mewn cyngerdd. Felly, yn hytrach na chau’r clwb, dylem geisio datrys y broblem’. Mae cynnig, rhesymau, cyfyngiad ac ateb.
- Darn gwybodaeth: ‘Mae’r clwb yn cyfarfod unwaith yr wythnos. Gall dechreuwyr ymuno yn y sesiwn agored. Cyn dod, dylent gysylltu â’r trefnydd i wirio bod lle ar gael’. Mae’r wybodaeth yn symud o’r trefniant cyffredinol at gam ymarferol.
- Dadansoddi gwybodaeth ddychmygol: ‘Daeth ugain person i’r sesiwn gyntaf, ond deg i’r ail. Nid yw’r gostyngiad ar ei ben ei hun yn profi bod y clwb yn amhoblogaidd. Gallai’r dyddiad neu’r tywydd fod wedi effeithio ar y nifer’. Mae’r darn yn defnyddio data ac yn nodi terfyn y casgliad.
- Cysylltu paragraffau: ar ôl paragraff am fuddion, dechreuwch y nesaf â ‘Fodd bynnag, mae angen ystyried y gost’. Mae’r cysylltiad yn glir ac mae’r paragraff newydd yn datblygu pwynt gwahanol.
Mewn iaith syml
Cynllunio, datblygu ac adolygu: mae angen i’r darllenydd allu dilyn y rheswm dros bob cam.
Hunanwirio
Pam nad yw gostyngiad o ugain i ddeg yn profi bod pawb wedi colli diddordeb?
Dangos yr ateb
Dim ond niferoedd dau gyfarfod sydd ar gael. Gallai ffactor arall fod wedi effeithio ar bresenoldeb; mae angen rhagor o dystiolaeth cyn gwneud honiad am bawb.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Edrychwch ar y ffurf, y cyd-destun a’r gynulleidfa. Gall hysbysiad roi trefniant, hysbyseb berswadio a llythyr wneud cais.
- Y brif neges yw’r syniad canolog. Mae prif bwyntiau yn ei ddatblygu; mae manylion penodol fel amseroedd neu enwau yn ateb cwestiynau manwl.
- Sgimiwch i gael syniad cyffredinol, yna darllenwch y rhannau perthnasol yn ofalus. Nid yw geirfa heriol yn golygu bod angen cyfieithu pob gair cyn deall y darn.
- Mewn testun estynedig, edrychwch ar sut mae paragraffau’n datblygu’r pwrpas. Gall gair fel fodd bynnag newid cyfeiriad y ddadl.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Hysbysiad gwreiddiol: ‘Mae’r llyfrgell ar gau ddydd Iau oherwydd gwaith ar y to. Bydd yn ailagor ddydd Gwener am naw. Gall aelodau ddychwelyd llyfrau yn y blwch wrth y drws’. Prif neges: cau dros dro. Manylion: dydd Iau; Gwener am naw; blwch wrth y drws.
- Hysbyseb wreiddiol: ‘Dewch i’r llyfrgell i ddysgu sgil newydd! Mae sesiwn am ddim i ddechreuwyr’. Mae’r pwrpas yn berswadiol; mae Dewch a’r budd am ddim yn ceisio denu’r darllenydd.
- Darn estynedig gwreiddiol: ‘Mae’r llyfrgell yn cynnig mwy na llyfrau. Gall aelodau ddefnyddio cyfrifiaduron, cael help i chwilio am wybodaeth a mynychu sesiynau darllen. Mae’r staff yn croesawu pobl o bob oed. Fodd bynnag, mae’r adeilad ar gau ddydd Iau oherwydd gwaith ar y to. Bydd yn ailagor ddydd Gwener. Yn ystod y gwaith, gellir dychwelyd llyfrau yn y blwch wrth y drws. Mae’r trefnydd yn gofyn i aelodau beidio â gadael bagiau yn y fynedfa’. Prif bwyntiau: gwasanaethau’r llyfrgell, newid dros dro a chyfarwyddiadau i aelodau.
- Cwestiwn manwl am y darn: Ble gellir dychwelyd llyfrau? Ateb: yn y blwch wrth y drws. Nid oes angen ailadrodd y wybodaeth am gyfrifiaduron.
Mewn iaith syml
Darllenwch ar gyfer y syniad cyffredinol a’r manylyn sydd ei angen: dau gam gwahanol ydynt.
Hunanwirio
Darllenwch: Mae’r siop ar gau ddydd Llun. Bydd yn ailagor ddydd Mawrth am ddeg. Beth yw’r brif neges a’r amser ailagor?
Dangos yr ateb
Y brif neges yw bod y siop ar gau dros dro; bydd yn ailagor am ddeg ddydd Mawrth.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Wrth grynhoi, cadwch y pwyntiau pwysig a hepgor manylion nad ydynt yn ateb y cwestiwn. Peidiwch ag ychwanegu gwybodaeth newydd.
- Wrth gyfuno, trefnwch wybodaeth o fwy nag un ffynhonnell. Wrth gymharu, nodwch beth sy’n debyg neu’n wahanol; wrth ddadansoddi, esboniwch arwyddocâd y gwahaniaeth.
- Mae casgliad yn seiliedig ar dystiolaeth. Gall dehongli fynd y tu hwnt i ddatganiad uniongyrchol, ond gwnewch yn glir pan fo rhywbeth yn bosibl yn hytrach na sicr.
- Ymatebwch yn adeiladol i safbwynt arall. Cydnabyddwch reswm cryf, esboniwch gyfyngiad a datblygwch eich barn eich hun.
- Gwerthuswch bwrpas a sail y ffynhonnell. Nid yw profiad un person yn profi beth mae pawb yn ei brofi.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dau destun gwreiddiol: A: ‘Dw i’n mynd ar y bws bob dydd. Mae’r tocyn yn rhad, ond mae’r bws weithiau’n hwyr’. B: ‘Dw i’n beicio i’r ysgol. Mae’n gyflym, ond mae’n anodd pan fo glaw trwm’. Crynodeb cyfunol: mae’r ddau’n gweld mantais yn eu ffordd o deithio, ond mae gan bob un anfantais.
- Cymhariaeth: mae A yn sôn am gost ac amseriad; mae B yn sôn am gyflymder a thywydd. Dadansoddiad: bydd y dewis gorau’n dibynnu ar flaenoriaethau a sefyllfa’r teithiwr, nid ar un gair fel cyflym.
- Casgliad gofalus: gallai tywydd effeithio ar B, ond nid yw’r darn yn dweud bod B wedi rhoi’r gorau i feicio. Nid yw’n iawn ychwanegu hynny fel ffaith.
- Ymateb adeiladol: ‘Dw i’n deall bod beicio’n gyflym i B. Fodd bynnag, gallai’r bws fod yn fwy addas i rywun sy’n byw ymhell i ffwrdd. Yn fy marn i, mae angen ystyried pellter, cost a thywydd’. Mae’r farn yn ymateb i’r dystiolaeth.
- Gwerthusiad: mae’r ddau ddarn yn rhoi profiad unigol. I benderfynu am wasanaeth bws cyfan, byddai angen data am brisiau ac amseroedd, nid dau brofiad yn unig.
Mewn iaith syml
Dangoswch y dystiolaeth, esboniwch beth mae’n ei olygu a nodwch beth nad yw’n ei brofi.
Hunanwirio
A: Mae’r tocyn yn rhad ond mae’r bws weithiau’n hwyr. B: Mae’r bws bob amser yn hwyr. A yw’r datganiadau’n cytuno?
Dangos yr ateb
Nac ydynt. Mae weithiau yn A yn cyfyngu’r honiad; mae bob amser yn B yn honiad llawer ehangach. Nid yw A yn dystiolaeth ddigonol dros B.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae testun parhaus yn defnyddio brawddegau a pharagraffau: adolygiad, gwybodaeth ar-lein, deunydd marchnata, llythyr neu erthygl.
- Mae testun nad yw’n barhaus yn gallu defnyddio tabl, graff, hysbyseb neu ffurflen. Darllenwch benawdau, labeli ac unedau cyn dehongli rhifau.
- Mae testun cymysg yn cyfuno rhyddiaith a gwybodaeth mewn ffurf arall. Dylai’r ddwy ran gael eu darllen gyda’i gilydd.
- Gall testunau lluosog ategu ei gilydd neu wrth-ddweud ei gilydd. Gwiriwch eu dyddiadau a’u cyd-destun cyn penderfynu bod gwahaniaeth yn wall.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Modelau byr gwreiddiol: adolygiad: ‘Roedd y sesiwn yn ddefnyddiol ond yn rhy fyr’; gwybodaeth ar-lein: ‘Mae’r ganolfan ar agor am naw’; marchnata: ‘Dysgwch sgil newydd gyda ni’; llythyr: ‘Hoffwn ofyn am amser y sesiwn’; erthygl: ‘Mae’r ganolfan newydd yn cynnig dosbarthiadau’. Mae pob un yn rhoi ystyr drwy frawddegau, ond mae eu dibenion yn wahanol.
- Tabl enghreifftiol: diwrnod | aelodau: Llun | 12; Mawrth | 18; Mercher | 15. Y nifer uchaf yw 18 ddydd Mawrth; y cyfanswm yw 45. Aelodau yw’r uned, nid arian.
- Graff testunol o’r un data: Llun ████ (12); Mawrth ██████ (18); Mercher █████ (15). Mae pob bloc yn cynrychioli tri aelod. Darllenwch y raddfa, nid nifer y blociau fel petai pob un yn un aelod.
- Ffurflen: Enw: Elin; dyddiad: 12 Mai; gweithgaredd: darllen. Mae’r labeli’n dweud pa fath o wybodaeth sydd ym mhob maes. Hysbyseb: ‘Sesiwn darllen am ddim: dewch ddydd Llun’. Mae’r gosodiad a’r cynnig yn helpu i ddangos y pwrpas.
- Testun cymysg: paragraff sy’n dweud ‘Roedd dydd Mawrth yn fwyaf poblogaidd’ gyda’r tabl uchod. Mae’r tabl yn ategu’r honiad oherwydd 18 yw’r nifer uchaf.
- Dau hysbysiad: A, dyddiedig 1 Mai: ‘Sesiwn am chwech’. B, dyddiedig 10 Mai: ‘Bydd y sesiwn am bump yn lle chwech’. Maent yn edrych yn wahanol, ond mae’r ail yn diweddaru’r cyntaf. Heb ddyddiadau, byddai angen cadarnhau’r newid.
Mewn iaith syml
Nid yw pob ateb mewn paragraff. Darllenwch y ffurf gyfan, gan gynnwys labeli a dyddiadau.
Hunanwirio
Tabl: Llun 12 aelod, Mawrth 18 aelod. Faint yn fwy oedd ddydd Mawrth?
Dangos yr ateb
Chwech yn fwy: 18 − 12 = 6. Mae’r ateb yn sôn am aelodau.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 3.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Gall Cymraeg fod yn berthnasol i astudio, gwaith a’r gymuned. Nid yw dysgu iaith yn gwarantu swydd, ond gall ehangu cyfleoedd i gyfathrebu.
- Darllenwch ddeunyddiau gwirioneddol fel gwybodaeth gyrfaoedd a manylion cwrs. Gwahaniaethwch rhwng gofyniad penodol a sgil a all fod yn ddefnyddiol.
- Mae disgrifiad yn esbonio sefyllfa neu sgil; mae naratif yn adrodd profiad; mae cyfarwyddyd yn dweud beth i’w wneud. Dewiswch y ffurf yn ôl y pwrpas.
- Wrth wneud cais, rhowch dystiolaeth benodol dros honiad am sgil. Cadwch y wybodaeth yn wir ac yn berthnasol i’r gynulleidfa.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Disgrifiad enghreifftiol: ‘Dw i’n defnyddio Cymraeg yn y clwb i groesawu aelodau newydd’. Mae’r sgil a’r cyd-destun yn benodol.
- Naratif enghreifftiol: ‘Yn ystod y sesiwn agored, croesawais deulu newydd. Esboniais amser y gweithgaredd a dangosais y neuadd iddynt’. Mae dau gam gwirioneddol yn y profiad dychmygol, nid honiad cyffredinol fy mod yn dda gyda phobl.
- Cyfarwyddyd enghreifftiol: ‘Yn gyntaf, darllenwch fanylion y cwrs. Yna gwiriwch y dyddiad cau. Yn olaf, anfonwch y ffurflen wedi’i chwblhau’. Mae trefn y camau’n helpu’r darllenydd.
- Cais enghreifftiol: ‘Hoffwn wirfoddoli yn y clwb. Dw i’n siarad Cymraeg ac wedi helpu mewn sesiwn agored. A allwch chi roi gwybodaeth am yr hyfforddiant?’ Mae’n cysylltu sgil a phrofiad â chais clir.
- Deunydd swyddogol i’w ddarllen: tudalen cymhwyster Core Cymraeg WJEC a’r fanyleb sydd wedi’i chysylltu ar y dudalen hon. Mae’r fanyleb yn rhoi 3040QS fel cod y cymhwyster. Wrth drafod astudio yn y dyfodol, cadwch yr enw a’r cod gwirioneddol, yn hytrach na’u cymysgu â chymhwyster Cymraeg arall.
- Deunydd dilys am waith: ar dudalen swyddogol y cymhwyster, mae WJEC yn dweud bod ei Swyddogion Pwnc yn gyn-athrawon sy’n helpu gyda chyflwyno cymwysterau. Nodwch y cysylltiad rhwng profiad dysgu a gwaith. Cwestiwn ymarferol i’r tîm: ‘Hoffwn ofyn am adnoddau i baratoi ar gyfer Uned 3’. Nid yw’r dudalen yn hysbyseb swydd nac yn addewid o gyflogaeth.
Mewn iaith syml
Cyfathrebwch sgiliau a phrofiadau’n glir heb addo canlyniad nad yw’r dystiolaeth yn ei gefnogi.
Hunanwirio
Pam mae ‘Dw i wedi croesawu aelodau newydd mewn clwb’ yn fwy defnyddiol na ‘Dw i’n dda iawn’?
Dangos yr ateb
Mae’n rhoi enghraifft benodol o brofiad a sgil cyfathrebu. Mae da iawn yn werthusiad cyffredinol heb dystiolaeth.
Grŵp testun
Gramadeg: Atodiad A
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: trosolwg yr elfennau
Dim ond rhan o’r gofyniad ffynhonnell y mae’r esboniad hwn yn ei chwmpasu. Caiff ei dic ei chadw ar wahân ac nid yw’n cyfrif fel gofyniad wedi’i adolygu’n llawn.
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae Atodiad A yn berthnasol i ysgrifennu’r ddwy uned. Astudiwch y gwersi gramadeg unigol yma, yna defnyddiwch y patrymau mewn cyd-destun.
- Gwiriwch adferfau; amser a dyddiadau; ansoddeiriau; arddodiaid; amseroedd a phersonau’r ferf; cwestiynau; cyfarchion; cymalau; cysyllteiriau; enwau; idiomau; rhagenwau; rhifau a threfn; patrymau idiomatig; treigladau; a’r fannod.
- Nid yw gwybod enw rheol yn ddigon. Mae angen gallu defnyddio’r ffurf a chywiro camgymeriad heb newid ystyr y darn.
- Wrth olygu, dechreuwch gyda’r ystyr, yna gwiriwch berson ac amser, geiriau sy’n perthyn i’w gilydd ac atalnodi.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- ‘Dau cath ddaeth i’r ardd’ → ‘Dwy gath ddaeth i’r ardd’. Mae cath yn fenywaidd, ac mae dwy yn achosi treiglad meddal.
- ‘Dw i wedi mynd i Fangor’ yw’r perffaith. ‘Roeddwn i’n mynd i Fangor’ yw’r amherffaith. Mae’r ddwy’n gywir ond nid oes ganddynt yr un ystyr.
- ‘Mae gen i lyfr’ yn mynegi meddiant; ‘Mae angen i mi ddarllen’ yn mynegi angen. Nid yw trefn llythrennol y Saesneg yn rhoi’r patrymau Cymraeg hyn.
- ‘Mae’r gath fach yn cerdded yn araf’. Mae y gath yn dangos cenedl yr enw; fach yn dangos treiglad yr ansoddair; yn araf yn disgrifio’r weithred.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch y gwersi gramadeg fel adnoddau i wella darn cyfan, nid fel rhestr i’w dysgu heb enghreifftiau.
Hunanwirio
Cywirwch ‘Mae hi’n mynd i Caerdydd am pedwar’.
Dangos yr ateb
‘Mae hi’n mynd i Gaerdydd am bedwar’. Mae i yn achosi c → g, ac am yn achosi p → b.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae adferf yn dweud sut, pryd neu ble mae gweithred yn digwydd: yn araf, ddoe, yma.
- Yn y patrwm adferfol, mae yn yn achosi treiglad meddal, heblaw ll a rh. Nid oes angen yn o flaen pob adferf.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Mae hi’n cerdded yn gyflym heddiw. Mae yn gyflym yn dweud sut; mae heddiw yn dweud pryd. Cyflym → yn gyflym: c → g.
- Daeth hi yma ddoe. Mae yma yn rhoi’r lle a ddoe yn rhoi’r amser, heb yn o’u blaen.
Mewn iaith syml
Dewiswch adferf sy’n ychwanegu gwybodaeth berthnasol.
Hunanwirio
Beth sy’n dweud sut yn Mae hi’n gweithio yn ofalus heddiw?
Dangos yr ateb
Yn ofalus sy’n dweud sut; heddiw sy’n dweud pryd. Gofalus → yn ofalus: mae’r g yn diflannu.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Defnyddiwch am i roi amser: am saith, am hanner awr wedi saith. Mae am yn achosi treiglad meddal: pedwar → am bedwar.
- Mae ar ddydd Llun yn rhoi diwrnod; mae bob dydd Llun yn dangos arfer wythnosol. Rhowch ddyddiad yn glir, er enghraifft 12 Mai 2027 mewn hysbysiad dychmygol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Bydd y clwb yn cyfarfod am hanner awr wedi saith ar ddydd Iau. Mae’r cyfarfod enghreifftiol yn dechrau am 7:30.
- Dewch am bedwar o’r gloch ar ddydd Llun. Mae p yn pedwar yn treiglo’n b ar ôl am.
- Roedd y cyfarfod ddoe; bydd y cyfarfod yfory. Mae’r ferf a’r gair amser yn cyd-fynd.
Mewn iaith syml
Gwiriwch y dydd, y dyddiad a’r amser fel tri darn o wybodaeth ar wahân.
Hunanwirio
Beth yw’r amser yn am chwarter wedi naw?
Dangos yr ateb
9:15. Mae chwarter wedi yn golygu pymtheg munud ar ôl yr awr.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae ansoddair fel arfer yn dilyn enw: bachgen bach, merch fach. Mae llawer o ansoddeiriau yn treiglo’n feddal ar ôl enw benywaidd unigol, heblaw ll a rh yn y patrwm hwn.
- Mae gan rai ansoddeiriau ffurfiau arbennig: gwyn, gwen, gwynion. Nid yw pob ansoddair yn newid ei ffurf yn y lluosog.
- Mae da iawn yn cryfhau ansoddair. Cymharu: tal, talach, talaf; da, gwell, gorau. Nid yw pob ffurf gymharol yn rheolaidd.
- Mae cyffelybiaeth yn cymharu’n glir: mor oer â rhew.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Bachgen bach / merch fach: b → f ar ôl yr enw benywaidd unigol.
- Ceffyl gwyn / caseg wen / ceffylau gwynion: mae gwyn yn newid ei ffurf yn y cyd-destunau hyn.
- Mae Elin yn dalach na Ceri, ond Alys yw’r dalaf. Mae talach yn cymharu dau; talaf sy’n rhoi’r radd uchaf yn y grŵp.
- Roedd y bore yn oer iawn a’r dŵr mor oer â rhew. Mae iawn yn cryfhau’r ansoddair; mae â rhew yn creu cyffelybiaeth.
Mewn iaith syml
Dewiswch ansoddair cywir a pherthnasol, nid rhestr o ansoddeiriau heb bwrpas.
Hunanwirio
Pam fach yn merch fach ond bach yn bachgen bach?
Dangos yr ateb
Mae merch yn enw benywaidd unigol, felly bach → fach. Nid yw bach yn treiglo yn y patrwm bachgen bach.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 4
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae arddodiaid yn cysylltu geiriau: i’r ysgol, ar y bwrdd, gyda ffrind. Dysgwch batrymau berf ac arddodiad: gwrando ar, siarad â, edrych ar.
- Mae i, o, ar, at, am a heb yn achosi treiglad meddal pan fo’r amodau’n briodol: i dŷ, o Fangor. Mae gyda yn achosi treiglad llaes ar p, t a c: gyda phlentyn. Nid treiglad meddal ydyw.
- Mae yn sy’n dynodi lleoliad yn achosi treiglad trwynol: yn + Cymru → yng Nghymru. Mae hwn yn wahanol i yn yn Mae hi’n canu.
- Ffurfiau gyda phersonau: i mi, i ti, iddo fe, iddi hi, i ni, i chi, iddyn nhw. Hefyd: arnaf i, arnat ti, arno fe, arni hi, arnon ni, arnoch chi, arnyn nhw.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dw i’n mynd i Caerdydd → Dw i’n mynd i Gaerdydd. Mae c → g ar ôl i.
- Mae hi’n gwrando ar y radio. Mae ar yn perthyn i’r patrwm gwrando ar.
- Rhoddais y llyfr i Elin → Rhoddais y llyfr iddi hi. Mae iddi yn cyfuno i a’r person hi.
- Gyda phlentyn / at blentyn: mae gyda yn rhoi ph; mae at yn rhoi b.
Mewn iaith syml
Dysgwch yr arddodiad, ei dreiglad a’i ffurf gyda pherson gyda’i gilydd.
Hunanwirio
Cywirwch Mae hi’n mynd i tŷ ei ffrind.
Dangos yr ateb
Mae hi’n mynd i dŷ ei ffrind. Mae i yn achosi treiglad meddal t → d.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 5
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Presennol: Dw i’n darllen. Personau: dw i, rwyt ti, mae e/hi, rydyn ni, rydych chi, maen nhw.
- Perffaith: Dw i wedi darllen y llyfr. Amherffaith: Roeddwn i’n darllen pan gyrhaeddodd hi. Mae wedi yn dangos bod y weithred wedi digwydd; mae’r amherffaith yn disgrifio sefyllfa neu weithred oedd yn parhau.
- Gorffennol rheolaidd: darllenais i, darllenaist ti, darllenodd e/hi, darllenon ni, darllenoch chi, darllenon nhw. Afreolaidd: mynd → aeth; dod → daeth; gwneud → gwnaeth.
- Dyfodol: Byddaf i’n darllen yfory; Bydd hi’n darllen. Mae bydda i yn ffurf lafar naturiol ar y person cyntaf.
- Amodol: Byddwn i’n mynd pe bai amser gen i. Mae byddwn ni hefyd yn gallu dynodi dyfodol ni: gwiriwch y person a’r cyd-destun.
- Mae berf ddiffygiol heb yr holl ffurfiau arferol. Defnyddir meddai wrth adrodd geiriau rhywun: ‘Dw i’n barod,’ meddai Elin. Nid yw hoffi yn enghraifft o ferf ddiffygiol.
- Gorchmynnol: Darllen! i un person yn anffurfiol; Darllenwch! i grŵp neu’n gwrtais.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Mae hi’n gweithio heddiw. Bydd hi’n gorffwys yfory. Mae amser y ferf a’r geiriau amser yn cyd-fynd.
- Roeddwn i’n darllen am saith. Erbyn wyth roeddwn i wedi gorffen. Mae’r ail frawddeg yn dangos bod y weithred wedi ei chwblhau.
- Darllenodd hi’r neges, yna aeth hi adref. Nid myndodd yw gorffennol mynd.
- Darllenais i’r llyfr → Darllenaist ti’r llyfr. Mae’r terfyniad a’r rhagenw yn newid gyda’i gilydd.
- Darllenwch y llythyr. ‘Mae’r cyfarfod yfory,’ meddai Ceri. Mae darllenwch yn rhoi cyfarwyddyd; mae meddai yn cyflwyno siaradwr.
Mewn iaith syml
Cadwch amser a pherson yn gyson. Dysgwch ffurfiau afreolaidd yn ogystal â phatrymau rheolaidd.
Hunanwirio
Esboniwch Roeddwn i’n gweithio pan ddaeth hi a Dw i wedi gorffen.
Dangos yr ateb
Roeddwn i’n gweithio yw’r amherffaith: gweithred oedd yn parhau. Dw i wedi gorffen yw’r perffaith: mae’r gorffen wedi digwydd.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 6
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae beth, pwy, ble, pryd, pam a sut yn gofyn am wybodaeth wahanol.
- Mae ateb cadarnhaol neu negyddol yn dilyn y ferf a’r person: Wyt ti’n darllen? → Ydw / Nac ydw. Ydy hi’n darllen? → Ydy / Nac ydy.
- Gall un person ateb Ydw i Ydych chi’n darllen?, ond gall grŵp ateb Ydyn. Nid oes un ateb ie sy’n addas i bob cwestiwn.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Ble mae’r llyfr? → Mae’r llyfr ar y bwrdd. Mae ble yn gofyn am le.
- Pryd mae’r clwb yn dechrau? → Am bump. Mae pryd yn gofyn am amser.
- Pam wyt ti’n dysgu Cymraeg? → Dw i’n dysgu Cymraeg oherwydd fy mod i eisiau siarad â fy ffrindiau. Mae pam yn galw am reswm.
Mewn iaith syml
Dewiswch air holi ar sail yr wybodaeth sydd ar goll.
Hunanwirio
Beth yw’r ateb cadarnhaol i Ydy hi’n gweithio heddiw?
Dangos yr ateb
Ydy. Gellir ychwanegu Mae hi’n gweithio heddiw. Nid Ydw yw’r ateb am hi.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 7
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae bore da, prynhawn da a noswaith dda yn gyfarchion ar wahanol adegau.
- Mae shwmae a su’mae yn ffurfiau llafar cyffredin mewn gwahanol ardaloedd. Nid yw tafodiaith yn wall yn ei chyd-destun.
- Mae ti yn addas i un person mewn perthynas anffurfiol; gall chi gyfeirio at nifer o bobl neu at un person yn gwrtais.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Ffrind: Shwmae, sut wyt ti? → Dw i’n iawn, diolch. Mae ti yn addas yn y sgwrs hon.
- E-bost ffurfiol: Annwyl Mrs Evans, ... Yn gywir, Elin Jones. Mae’r cyfarchiad a’r diweddglo’n cyd-fynd.
- Cais cwrtais: Bore da. A allwch chi fy helpu, os gwelwch yn dda? Mae chi a’r ymadrodd cwrtais yn addas i’r cyd-destun.
Mewn iaith syml
Dewiswch gyfarchiad sy’n addas i’r person a’r sefyllfa.
Hunanwirio
Sut gallech chi ddechrau e-bost ffurfiol at Mrs Evans?
Dangos yr ateb
Annwyl Mrs Evans, ac yna brawddeg glir sy’n cyflwyno pwrpas yr e-bost.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 8
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae cymal yn rhan o frawddeg sy’n cynnwys berf. Gall cymal annibynnol sefyll ar ei ben ei hun; mae cymal dibynnol yn perthyn i gymal arall.
- Mae bod yn cysylltu datganiad â syniad arall: Dw i’n gwybod bod y clwb ar agor.
- Mae pan, lle ac os yn gallu ychwanegu amser, lle neu amod. Gwnewch y berthynas rhwng y cymalau yn glir.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Mae’r clwb ar agor yw cymal annibynnol. Yn Dw i’n gwybod bod y clwb ar agor, mae bod y clwb ar agor yn gymal dibynnol.
- Mae hi’n hwyr. Rhaid i mi fynd → Rhaid i mi fynd oherwydd ei bod hi’n hwyr. Mae’r ail gymal yn rhoi rheswm.
- Os bydd hi’n bwrw glaw, byddwn ni’n aros dan do. Mae’r ail weithred yn dibynnu ar yr amod cyntaf.
Mewn iaith syml
Ychwanegwch gymal i esbonio perthynas, nid dim ond i wneud brawddeg yn hir.
Hunanwirio
Beth yw’r cymal dibynnol yn Dw i’n credu bod y cynllun yn ddefnyddiol?
Dangos yr ateb
Bod y cynllun yn ddefnyddiol. Mae’n dweud beth mae’r siaradwr yn ei gredu.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 9
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae a yn ychwanegu, ond yn cyferbynnu, neu yn cynnig dewis ac oherwydd yn rhoi rheswm.
- Mae a sy’n golygu and yn achosi treiglad llaes ar p, t a c: mam a phlentyn. O flaen llafariad defnyddiwch ac: coffi ac afal.
- Mae tra yn gallu dangos gweithredoedd ar yr un pryd. Dewiswch gysylltair ar sail ystyr y berthynas.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Mae’r clwb yn cynnig te a choffi. Mae c → ch ar ôl a.
- Mae’r bws yn rhad, ond mae’n araf. Mae’r ail gymal yn cyfyngu ar fantais y cyntaf.
- Dw i’n mynd ar y bws oherwydd ei fod yn rhad. Mae’r cymal oherwydd yn esbonio’r dewis.
- Roedd hi’n darllen tra roeddwn i’n coginio. Mae’r ddwy weithred yn digwydd ar yr un pryd.
Mewn iaith syml
Mae cysylltair yn dangos sut mae dau syniad yn perthyn i’w gilydd.
Hunanwirio
Uno Dw i’n hoffi te a Dw i’n hoffi coffi heb ailadrodd y dechrau.
Dangos yr ateb
Dw i’n hoffi te a choffi. Mae coffi yn treiglo’n choffi ar ôl a.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 10
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae gan enwau genedl ramadegol: bachgen yw enw gwrywaidd a merch yw enw benywaidd. Nid yw cenedl pob enw yn amlwg o’i ystyr.
- Mae enwau benywaidd unigol fel arfer yn treiglo ar ôl y fannod, heblaw ll a rh: cath → y gath. Nid yw enwau lluosog yn treiglo am y rheswm hwn: y cathod.
- Dysgwch ffurfiau lluosog: ci → cŵn; dyn → dynion; tŷ → tai. Nid oes un terfyniad lluosog i bob enw.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Mae ci yn y parc → Mae cŵn yn y parc. Mae’r enw yn newid ond mae yn parhau o flaen yr enw yn y patrwm hwn.
- Y car coch / y gath ddu. Mae cath yn treiglo ar ôl y, ac mae du yn treiglo ar ôl yr enw benywaidd unigol.
- Dau gi / dwy gath. Mae ci yn wrywaidd a cath yn fenywaidd, ac mae’r ddau rif yn achosi treiglad meddal.
Mewn iaith syml
Dysgwch genedl a lluosog yr enw gyda’r gair ei hun.
Hunanwirio
Beth yw lluosog tŷ, a sut mae dweud the houses?
Dangos yr ateb
Tai yw’r lluosog; y tai yw’r ymadrodd. Nid yw’r t yn treiglo ar ôl y yn yr ymadrodd lluosog hwn.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 11
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae ystyr idiom yn fwy nag ystyr llythrennol ei geiriau. Cadw llygad ar yw gwylio rhywbeth yn ofalus.
- Mae ar ben fy nigon yn golygu fy mod wedi cael digon o rywbeth. Gellir newid y person: ar ben ei ddigon ef.
- Mae ar y gweill yn golygu bod rhywbeth yn cael ei baratoi neu ei drefnu, nid ei fod wedi ei orffen.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cadwch lygad ar y ci yw cais i wylio’r ci, nid rhoi llygad corfforol arno.
- Dw i ar ben fy nigon ar y sŵn yn mynegi anfodlonrwydd. Nid disgrifiad llythrennol o le ydyw.
- Mae cyngerdd ar y gweill yn golygu bod cynllunio’n digwydd. Nid yw’n profi bod dyddiad wedi ei gadarnhau.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch idiom rydych yn deall ei hystyr. Peidiwch â chyfieithu idiom Saesneg gair am air.
Hunanwirio
Beth mae Mae’r prosiect ar y gweill yn ei olygu?
Dangos yr ateb
Mae’r prosiect yn cael ei baratoi neu ei drefnu; nid yw’r ymadrodd yn profi ei fod wedi ei orffen.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 12
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae rhagenw yn cyfeirio at berson neu beth heb ailadrodd yr enw: Elin → hi; y plant → nhw.
- Personau cyffredin: i/fi, ti, e/fe/o/fo, hi, ni, chi a nhw. Amrywiadau rhanbarthol yw fe ac o, nid amseroedd gwahanol.
- Mae’r rhagenw a’r ferf yn cyd-fynd: mae hi, maen nhw, rydyn ni. Gall chi fod yn lluosog neu’n gwrtais.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Mae Elin yn canu. Mae hi’n hapus. Mae hi yn cyfeirio’n glir at Elin.
- Mae o’n gweithio → Maen nhw’n gweithio. Mae’r ferf yn newid gyda’r person.
- Daeth Elin at Ceri. Roedd Ceri’n flinedig. Mae ailadrodd Ceri yn osgoi amwysedd rhwng y ddwy ferch.
Mewn iaith syml
Cadwch y person yn gyson a gwnewch yn glir at bwy mae’r rhagenw yn cyfeirio.
Hunanwirio
Newidiwch Mae Elin a Ceri yn darllen gan ddefnyddio rhagenw ar gyfer y ddwy.
Dangos yr ateb
Maen nhw’n darllen. Mae nhw yn cyfeirio at y ddwy gyda’i gilydd.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 13
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Rhifau cyfrif: un, dau, tri, pedwar, pump, chwech, saith, wyth, naw, deg.
- O flaen enwau benywaidd defnyddiwch dwy, tair a pedair; o flaen enwau gwrywaidd defnyddiwch dau, tri a pedwar. Mae’r enw fel arfer yn unigol ar ôl y rhifau bach hyn.
- Mae dau a dwy yn achosi treiglad meddal: dau gi, dwy gath. Mae tri yn achosi treiglad llaes ar p, t a c: tri phlentyn. Nid yw tair yn achosi’r treiglad llaes hwn.
- Mae cyntaf, ail, trydydd, pedwerydd a pumed yn rhoi trefn. Nid yr un peth yw dweud faint a dweud pa le yn y drefn.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dau gi / dwy gath: mae’r rhif yn newid gyda chenedl yr enw; mae’r enw yn aros yn unigol.
- Tri phlentyn / tair merch: peidiwch â rhoi treiglad llaes ar ôl pob ffurf ar dri.
- Daeth Ceri’n gyntaf ac Elin yn ail. Mae gyntaf ac ail yn rhoi lle yn y drefn.
- Y diwrnod cyntaf / y wers gyntaf. Mae cyntaf yn treiglo ar ôl gwers yn yr ail ymadrodd.
Mewn iaith syml
Dewiswch rhwng cyfrif a rhoi trefn, yna gwiriwch genedl a threiglad yr enw.
Hunanwirio
Pa un sy’n gywir: dau gath neu dwy gath?
Dangos yr ateb
Dwy gath. Mae cath yn fenywaidd ac mae dwy yn achosi c → g.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 14
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae syniadau cyffredin yn defnyddio patrymau Cymraeg penodol: Mae gen i lyfr / Mae llyfr gyda fi.
- Mae angen i mi a berfenw yn mynegi angen: Mae angen i mi ddarllen. Mae Rhaid i mi yn mynegi rheidrwydd.
- Mae’n well gen i yn mynegi ffafriaeth; Mae eisiau bwyd arna i yn mynegi newyn. Dysgwch y person fel rhan o’r patrwm.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- I have a book → Mae gen i lyfr. Nid Dw i’n cael llyfr yw cyfieithiad arferol meddiant yn y cyd-destun hwn.
- I need to leave → Mae angen i mi fynd. Mae mynd yn treiglo yn y patrwm angen i mi.
- Mae’n well gen i de na choffi. Mae’r patrwm yn cymharu dau ddewis.
- Mae eisiau bwyd arna i → Mae eisiau bwyd arni hi. Mae arna yn newid i arni gyda hi.
Mewn iaith syml
Dysgwch batrwm cyfan sy’n cyfathrebu’r syniad, nid trefn llythrennol y Saesneg.
Hunanwirio
Cyfieithwch I prefer coffee.
Dangos yr ateb
Mae’n well gen i goffi. Mae coffi yn treiglo’n goffi yn y patrwm hwn.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 15
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Meddal: p → b, t → d, c → g, b → f, d → dd, g → dim g, m → f, ll → l, rh → r. Mae angen yr amod gramadegol cywir: gardd → i ardd.
- Trwynol: p → mh, t → nh, c → ngh, b → m, d → n, g → ng. Mae fy yn achosi’r treiglad hwn: fy mhen, fy nhad, fy nghath, fy mrawd.
- Llaes: p → ph, t → th, c → ch. Mae ei sy’n golygu her yn achosi’r newid hwn ar y cytseiniaid hyn: ei phen hi, ei thad hi, ei chath hi.
- Mae ei sy’n golygu his yn achosi treiglad meddal: ei ben ef, ei dad ef, ei gath ef. Nid yw fy, ei ... ef ac ei ... hi yn achosi’r un treiglad.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dw i’n mynd i Gaerdydd: c → g ar ôl i. Nid c → ch yw’r newid.
- Pen → fy mhen: mae mh yn dangos y treiglad trwynol p → mh.
- Ei thad hi / ei dad ef: gall y treiglad helpu i ddangos ystyr ei.
- Gardd → ei ardd ef. Mae g yn diflannu; mae d → dd yn newid gwahanol.
Mewn iaith syml
Treiglwch oherwydd amod gramadegol penodol, nid dim ond oherwydd bod gair arall o flaen yr enw.
Hunanwirio
Esboniwch ei gath ef, ei chath hi a fy nghath.
Dangos yr ateb
Gath: meddal ar ôl ei sy’n golygu his. Chath: llaes ar ôl ei sy’n golygu her. Nghath: trwynol ar ôl fy.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Atodiad A: elfen 16
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae y, yr ac ’r yn ffurfiau ar y fannod: maent yn gwneud enw’n benodol.
- Defnyddir yr o flaen llafariad neu h: yr afon, yr ysgol, yr haul. Defnyddir y o flaen cytseiniaid eraill: y tŷ.
- Ar ôl llafariad defnyddir ’r yn aml: mae + y → mae’r; i + yr → i’r.
- Mae enwau benywaidd unigol yn treiglo pan fo’r rheol yn gymwys: y gath. Nid yw’r fannod yn treiglo pob enw.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Yr afon, nid y afon: mae afon yn dechrau â llafariad.
- Yr haul: mae h hefyd yn defnyddio yr yn y patrwm hwn.
- Mae’r ci yn cysgu: mae’r yn cyfuno mae a’r fannod. Nid yw ci yn treiglo am ei fod yn enw gwrywaidd yn y patrwm hwn.
Mewn iaith syml
Dewiswch ffurf y fannod, yna gwiriwch genedl yr enw a’r treiglad.
Hunanwirio
Pa un sy’n gywir: y haul neu yr haul?
Dangos yr ateb
Yr haul. Defnyddir yr o flaen h yn ogystal â llafariaid.
Grŵp testun
Uned 4: Darllen ac Ysgrifennu
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae pwrpas a chynulleidfa yn helpu i egluro dewis geiriau. Gall stori ddiddanu neu godi cwestiwn; gall erthygl hysbysu neu fynegi barn.
- Gwahaniaethwch rhwng prif neges, prif bwyntiau a manylion. Nid yr un ateb sydd ei angen i bob cwestiwn am destun.
- Mewn darn llenyddol, gwiriwch pwy sy’n siarad neu’n adrodd. Nid yw barn cymeriad yn awtomatig yn farn yr awdur.
- Darllenwch destun byr i gael manylyn, a darn estynedig i weld datblygiad. Defnyddiwch y cyd-destun i ddeall geirfa heriol, yna gwirio’r ystyr yn erbyn gweddill y darn.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Darn naratif gwreiddiol: ‘Roedd Elin ar fin agor y drws pan glywodd leisiau y tu mewn. Tynnodd ei llaw yn ôl. Yna clywodd Ceri’n galw ei henw, a gwenodd’. Prif bwynt: mae Elin yn oedi, yna’n teimlo’n fwy cyfforddus. Manylyn: llais Ceri sy’n newid ei hymateb.
- Dehongliad: gall tynnu ei llaw yn ôl awgrymu nerfusrwydd. Nid yw’r darn yn dweud bod Elin yn casáu Ceri, felly nid yw’r casgliad hwnnw’n cael ei gefnogi.
- Erthygl wreiddiol: ‘Mae sesiynau cerddoriaeth y gymuned yn cynnig lle i bobl ifanc gwrdd. Mae rhai yn mwynhau perfformio; mae eraill yn hoffi gwrando. Nid oes rhaid i bawb wneud yr un peth’. Prif neges: mae gwahanol ffyrdd o gymryd rhan.
- Cymharwch ‘Mae’r sesiwn am bump’ â ‘Roedd y sesiwn yn teimlo fel dechrau newydd’. Mae’r gyntaf yn rhoi manylyn ymarferol; mae’r ail yn mynegi profiad ac yn galw am ddehongli’r cyd-destun.
Mewn iaith syml
Darllenwch yr hyn sydd ar y dudalen, yna esboniwch ystyr y dystiolaeth heb ychwanegu hanes dychmygol.
Hunanwirio
Yn y darn am Elin, pa dystiolaeth sy’n awgrymu bod ei theimladau’n newid?
Dangos yr ateb
Mae hi’n tynnu ei llaw yn ôl ar y dechrau, ond yn gwenu pan glyw hi lais Ceri. Mae’r cyferbyniad yn awgrymu newid, heb brofi pob rheswm posibl dros y newid.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Crynhowch yr hyn sy’n berthnasol; cyfunwch wybodaeth o wahanol rannau; cymharwch yn glir; dadansoddwch arwyddocâd y dystiolaeth.
- Mae dadl adeiladol yn ymateb i’r safbwynt arall yn gywir cyn ei gefnogi neu ei herio. Peidiwch â newid ystyr yr hyn mae person arall wedi’i ddweud.
- Gall safbwyntiau wahanol gydfodoli oherwydd profiadau neu flaenoriaethau gwahanol. Nid oes rhaid i un person fod yn anghywir ym mhob ffordd.
- Wrth ddod i gasgliad, gwahaniaethwch rhwng ffaith, barn a dehongliad. Esboniwch gyfyngiadau’r dystiolaeth.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dau destun gwreiddiol: A: ‘Roedd y cyngerdd yn wych. Roedd y gerddoriaeth yn gyffrous, ond roedd y neuadd yn rhy boeth’. B: ‘Roedd y cyngerdd yn ddefnyddiol i ddysgu am fandiau newydd, ond roedd y sain yn rhy uchel’. Crynodeb: mae’r ddau’n gweld gwerth yn y cyngerdd, ond mae gan bob un bryder gwahanol.
- Cymharu: mae A yn canolbwyntio ar gyffro a thymheredd; mae B yn sôn am ddysgu a lefel y sain. Cyfuno: gallai trefnydd gadw’r dewis o fandiau ond wella awyru a lefel y sain.
- Ymateb adeiladol: ‘Dw i’n deall bod sain uchel yn rhan o’r profiad i rai pobl. Fodd bynnag, mae angen ystyried pobl sy’n ei chael yn anodd. Yn fy marn i, dylid cynnig gwybodaeth glir am y digwyddiad a lle tawel i orffwys’. Mae’r farn yn cydnabod gwahanol anghenion.
- Gwerthuso: nid yw’r ddau sylw’n profi barn pob person yn y neuadd. Byddai arolwg ehangach yn rhoi tystiolaeth gryfach am beth i’w newid.
- Casgliad ystyriol: mae rheswm dros gadw’r cyngerdd, ond mae’r profiad yn gallu gwella. Mae’r casgliad yn defnyddio’r manteision a’r pryderon, nid un sylw’n unig.
Mewn iaith syml
Gwnewch y berthynas rhwng y testunau a’ch casgliad yn amlwg.
Hunanwirio
A yw A a B yn dweud bod y cyngerdd yn ddiwerth?
Dangos yr ateb
Nac ydynt. Mae A yn ei alw’n wych, ac mae B yn nodi budd dysgu. Mae’r ddau’n cynnig beirniadaeth benodol, nid gwrthod y digwyddiad cyfan.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.1
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae testunau parhaus yn cynnwys straeon byrion, cerddi, gwybodaeth ar-lein, deunydd marchnata ac erthyglau. Mae ffurf yn dylanwadu ar sut mae’r ystyr yn cael ei gyfleu.
- Mewn cerdd, gwiriwch linellau, penillion a llais; mewn stori, gwiriwch adroddwr, trefn a digwyddiadau. Nid oes rhaid i gerdd odli.
- Mae testun cymysg yn gallu cyfuno esboniad mewn rhyddiaith â thabl neu hysbyseb. Darllenwch y labeli a’r rhyddiaith gyda’i gilydd.
- Gall darnau byr neu hir gael eu cysylltu gan bwnc. Gallant ategu neu wrth-ddweud ei gilydd; gwiriwch gyd-destun a dyddiad.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Stori wreiddiol fer: ‘Agorodd Ceri’r llythyr. Roedd y gwahoddiad wedi cyrraedd o’r diwedd’. Mae’r weithred a’r ymadrodd o’r diwedd yn awgrymu aros a disgwyl.
- Cerdd wreiddiol fer: ‘Drws agored / llais cyfarwydd / a lle i aros’. Mae’r llinellau byr yn pwysleisio pob delwedd. Nid dyfyniad o destun gosod yw hwn.
- Gwybodaeth ar-lein: ‘Mae’r ganolfan ar agor am naw’. Marchnata: ‘Dewch i ddarganfod cerddoriaeth newydd’. Erthygl: ‘Mae’r ganolfan yn cynnig mwy o sesiynau i bobl ifanc’. Mae pob model gwreiddiol yn ymwneud â’r un pwnc ond yn gwasanaethu pwrpas gwahanol.
- Testun cymysg enghreifftiol: ‘Mae nifer yr ymwelwyr wedi cynyddu’ gyda thabl: Mai 20; Mehefin 30. Mae’r tabl yn ategu’r cynnydd, ond nid yw’n esbonio pam.
- Darnau cysylltiedig: A: ‘Bydd y sesiwn yn y neuadd’. B: ‘Oherwydd gwaith ar y neuadd, bydd y sesiwn yn y llyfrgell’. Mae B yn esbonio newid yn hytrach na disgrifio’r un trefniant. Heb wybod pa un yw’r diweddaraf, cadarnhewch y lle.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch nodweddion y ffurf i ddarllen y wybodaeth, nid fel rhestr o dermau i’w henwi heb esboniad.
Hunanwirio
Tabl: Mai 20, Mehefin 30. Pa honiad mae’n ei gefnogi: cynnydd mewn nifer, neu fod pawb yn hapus?
Dangos yr ateb
Cynnydd mewn nifer. Nid yw’r tabl yn mesur hapusrwydd, felly ni all gefnogi’r ail honiad.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Dewiswch wybodaeth, syniadau, barn a theimladau sy’n berthnasol i’r pwrpas. Cadwch lais y cymeriad neu’r siaradwr yn glir.
- Mae cywirdeb yn helpu’r darllenydd i ddeall pwy sy’n gwneud beth a phryd. Nid mater addurno yn unig yw gramadeg.
- Peidiwch â chymryd bod pob aelod o gymuned neu deulu yn teimlo’r un peth. Gall gwahanol bobl gael gwahanol brofiadau o hunaniaeth a diwylliant.
- Mae ffurfio geiriau yn gallu newid yr ystyr: gweithio → cydweithio. Gall rhagddodiad cyd- ddangos gwneud rhywbeth gyda’n gilydd.
- Mae treigladau a dewis geiriau yn dibynnu ar y patrwm. Nid yw gair hirach yn well os yw’n aneglur neu’n anghywir.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Llais personol gwreiddiol: ‘Dw i’n falch o fy ardal, ond dw i hefyd eisiau gweld lleoedd newydd’. Mae dwy deimlad yn gallu cydfodoli; nid oes angen dileu’r un ohonynt.
- Ymateb sensitif: ‘Mae iaith fy nheulu yn bwysig i mi. Mae profiad fy ffrind yn wahanol, ac hoffwn wrando ar ei stori’. Mae’r darn yn mynegi hunaniaeth heb wneud un profiad yn rheol i bawb.
- Golygu: ‘Mae hi mynd i Caerdydd’ → ‘Mae hi’n mynd i Gaerdydd’. Mae’r cysylltiad berfol a’r treiglad ar ôl i yn cael eu cywiro.
- Dewis geiriau: ‘Buom yn gweithio’ → ‘Buom yn cydweithio ar y prosiect’. Mae cydweithio yn ychwanegu’r syniad o wneud y gwaith gyda’n gilydd, os mai dyna ddigwyddodd.
- Cenedl a disgrifiad: ‘y gath ddu’ / ‘y ci du’. Nid yw’r treiglad yr un fath yn y ddau ymadrodd: mae cath yn fenywaidd a ci yn wrywaidd.
Mewn iaith syml
Ysgrifennwch yn fanwl ac yn deg, gan ddefnyddio gramadeg i gadw’r ystyr yn glir.
Hunanwirio
Pam mae ‘Dw i’n teimlo’n falch o fy ardal’ yn fwy gofalus na ‘Mae pawb yn fy ardal yn teimlo’r un peth’?
Dangos yr ateb
Mae’r cyntaf yn disgrifio teimlad y siaradwr. Mae’r ail yn honiad am bawb sydd angen tystiolaeth ehangach.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae amseroedd berfol yn helpu i osod digwyddiadau a dangos y berthynas rhyngddynt. Cadwch y patrwm yn gyson oni bai bod rheswm dros newid.
- Gall yr amherffaith roi’r cefndir; gall y gorffennol ddangos digwyddiad newydd; gall y perffaith ddangos bod rhywbeth wedi digwydd eisoes.
- Gall y dyfodol ddangos bwriad neu ddisgwyliad; gall yr amodol ddangos posibilrwydd dychmygol. Nid yr un peth ydynt.
- Dewiswch eirfa sy’n dangos ystyr yn fanwl. Gall gair fel oedi fod yn fwy manwl nag aros os oes gohirio neu betruso.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- ‘Roedd hi’n bwrw glaw pan agorodd Elin y drws’. Roedd ... yn rhoi’r cefndir; agorodd yn rhoi’r digwyddiad.
- ‘Roedd Ceri wedi gadael cyn i Elin gyrraedd’. Mae wedi gadael yn dangos bod y gadael yn gynharach na’r cyrraedd.
- ‘Bydd hi’n dychwelyd yfory’ yw disgwyliad. ‘Byddai hi’n dychwelyd pe bai amser ganddi’ yw sefyllfa amodol. Peidiwch â newid un i’r llall heb newid yr ystyr.
- ‘Oedodd Elin wrth y drws, yna cerddodd i mewn’. Mae oedodd yn rhoi cam bach rhwng cyrraedd a mynd i mewn; mae yna yn cysylltu’r digwyddiadau.
- Newid person: ‘Darllenais i’r llythyr’ → ‘Darllenodd hi’r llythyr’. Mae’r terfyniad a’r rhagenw yn newid gyda’i gilydd.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch amseroedd i helpu’r darllenydd i ddilyn y stori, nid i ddangos amrywiaeth heb bwrpas.
Hunanwirio
Pa weithred ddigwyddodd gyntaf yn Roedd Ceri wedi gadael cyn i Elin gyrraedd?
Dangos yr ateb
Ceri’n gadael. Mae wedi gadael a cyn yn dangos bod hynny wedi digwydd cyn cyrraedd Elin.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae’r ffurfiau yn cynnwys araith, blog, dyddiadur, llythyr anffurfiol, portread a stori. Nid oes un strwythur sy’n addas i bob un.
- Mae araith yn annerch gwrandawyr; mae blog yn siarad â darllenwyr; mae dyddiadur yn aml yn cofnodi profiad a theimladau personol.
- Mae llythyr anffurfiol yn defnyddio perthynas â’r derbynnydd. Mae portread yn cyflwyno person drwy olwg, gweithredoedd a nodweddion; nid rhestr o liwiau yn unig ydyw.
- Mae stori’n datblygu digwyddiad neu newid. Defnyddiwch ddechrau, datblygiad a diwedd sy’n perthyn i’w gilydd. Mae’r modelau isod yn wreiddiol, nid dyfyniadau o’r gweithiau gosod.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Araith: ‘Bore da bawb. Hoffwn siarad am ein clwb. Mae’n rhoi cyfle i ni gwrdd a dysgu gyda’n gilydd. Dewch i’r sesiwn agored a rhowch gynnig arni. Diolch am wrando’. Mae cyfarchiad, pwnc, rheswm, galwad a diweddglo.
- Blog: ‘Fy sesiwn gyntaf. Roeddwn i’n nerfus cyn mynd, ond roedd y bobl yn gyfeillgar. Fy hoff ran oedd dysgu cân newydd. Hoffwn fynd eto’. Mae teitl, profiad a gwerthusiad personol.
- Dyddiadur: ‘Dydd Llun. Heddiw es i i’r clwb am y tro cyntaf. Roeddwn i’n poeni nad oeddwn yn adnabod neb. Yn y diwedd, roeddwn i’n falch fy mod wedi mynd’. Mae dyddiad, digwyddiad a myfyrio.
- Llythyr anffurfiol: ‘Annwyl Ceri, Sut wyt ti? Es i i’r clwb newydd ddydd Llun. Roedd yn hwyl. Wyt ti eisiau dod gyda fi’r wythnos nesaf? Cofion, Elin’. Mae’r ti a’r cwestiwn personol yn addas i ffrind.
- Portread: ‘Roedd gan Elin wallt byr a siaced las. Roedd hi’n siarad yn dawel, ond pan oedd angen help, hi oedd y cyntaf i godi. Roedd hi’n gwrando cyn ateb’. Mae gweithredoedd yn awgrymu personoliaeth, yn ogystal â’r golwg.
- Stori: ‘Agorodd Elin y drws a stopiodd. Nid oedd neb yn y neuadd. Yna clywodd gân o’r ystafell nesaf. Cerddodd tuag at y sŵn a gwelodd ei ffrindiau. Roedd hi wedi dod at y drws anghywir’. Mae problem fach, camau a datrysiad.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch nodweddion y ffurf i gyflawni’r pwrpas, nid fel addurn ar yr un darn bob tro.
Hunanwirio
Pa frawddeg sy’n dangos personoliaeth mewn portread: Roedd ganddi siaced las, neu Roedd hi’n gwrando cyn ateb?
Dangos yr ateb
Roedd hi’n gwrando cyn ateb. Mae’n dangos ymddygiad a all awgrymu ei bod yn ystyriol; mae’r siaced las yn disgrifio golwg.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.2
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Trefnwch ffeithiau, syniadau a barn fel bod pob rhan yn datblygu’r pwrpas. Mae angen mwy nag un frawddeg am bob syniad pwysig.
- Gall disgrifiad a naratif greu profiad; gall perswadio a mynegi barn annog gweithredu; gall ysgrifennu creadigol ddychmygu sefyllfa newydd.
- Mewn ymateb llenyddol, gwnewch bwynt, cyfeiriwch at dystiolaeth a’i hesbonio. Nid yw ailadrodd y stori ar ei ben ei hun yn ddadansoddiad.
- Addaswch y naws i’r gynulleidfa. Nid yw model gwreiddiol mewn gwers yn ateb arholiad swyddogol nac yn gwarantu marc.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Disgrifiad a naratif gwreiddiol: ‘Roedd yr ystafell yn llawn sŵn. O’r coridor, gallwn glywed pobl yn canu. Agorais y drws yn araf, ac edrychodd Ceri ata i. Daeth hi draw a dangosodd gadair wag. Eisteddais, ac am y tro cyntaf y diwrnod hwnnw, roeddwn i’n teimlo’n gyfforddus’. Mae’r camau’n dangos newid mewn teimlad.
- Paragraff perswadiol gwreiddiol: ‘Dylem gynnig sesiwn i ddechreuwyr. Mae rhai pobl eisiau ymuno ond yn poeni nad ydynt yn ddigon da. Gallai sesiwn fer eu helpu i ddysgu’r pethau sylfaenol a chwrdd ag aelodau eraill. Nid oes angen newid pob sesiwn: gallwn ddechrau gydag un y mis’. Mae’r rheswm yn arwain at gynnig ymarferol.
- Creadigol gwreiddiol: ‘Y bore wedyn, roedd y gadair wag yn y coridor. Arni roedd nodyn: Croeso yn ôl. Edrychais ar y geiriau a gwenais’. Mae gwrthrych bach yn cysylltu’r diwedd â’r profiad cynharach.
- Dadansoddi’r model, nid gwaith gosod: ‘Mae’r gadair wag yn bwysig oherwydd ei bod yn rhoi lle i’r adroddwr. Ar y dechrau mae’r drws yn rhwystr; ar y diwedd mae’r nodyn yn wahoddiad. Mae’r newid yn awgrymu symud o ansicrwydd i berthyn’. Mae’r dystiolaeth yn cael ei dehongli, nid ei hailadrodd yn unig.
- Cysylltiad rhwng paragraffau: gall y cyntaf ddisgrifio’r ansicrwydd, yr ail ddangos y croeso a’r olaf fyfyrio. Cadwch y digwyddiadau yn eu trefn a pheidiwch â chyflwyno gwybodaeth anghysylltiedig ar y diwedd.
Mewn iaith syml
Datblygwch un syniad ar y tro a dangoswch sut mae’r rhannau’n perthyn.
Hunanwirio
Pam mae’r nodyn Croeso yn ôl yn ddiweddglo perthnasol yn y model?
Dangos yr ateb
Mae’n dychwelyd at y thema croeso a berthyn. Mae’n cysylltu â’r gadair a’r profiad cynharach, yn hytrach na dechrau pwnc newydd.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae dychymyg yn gallu newid safbwynt, lle neu sefyllfa. Cadwch fanylion y byd rydych yn ei greu yn gyson.
- Mae disgrifio ar gyfer stori yn gallu creu awyrgylch; mae disgrifio ar gyfer cyfarwyddyd yn rhoi gwybodaeth ymarferol. Dewiswch fanylion ar sail y pwrpas.
- Defnyddiwch synhwyrau a delweddau’n ddethol. Nid oes rhaid rhoi pob synnwyr ym mhob paragraff.
- Mae trosiad yn disgrifio un peth fel rhywbeth arall; mae cyffelybiaeth yn cymharu’n glir, yn aml gyda fel neu mor ... â. Esboniwch eu heffaith yn y cyd-destun.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Disgrifiad gwreiddiol i stori: ‘Roedd y neuadd yn gwch yn nofio drwy fôr o leisiau’. Mae’r trosiad yn rhoi teimlad bod y person wedi’i amgylchynu gan sŵn. Nid honiad llythrennol am adeilad ydyw.
- Disgrifiad ymarferol o’r un lle: ‘Mae’r neuadd ar y chwith wrth fynd drwy’r drws blaen’. Mae’r manylyn yn helpu person i gyrraedd; nid oes angen trosiad.
- Cyffelybiaeth wreiddiol: ‘Roedd ei dwylo mor oer â rhew’. Mae’r gymhariaeth yn pwysleisio’r oerfel.
- Newid safbwynt: ‘Gwelais Elin yn stopio wrth y drws’ / ‘Stopiodd Elin wrth y drws’. Mae’r cyntaf yn rhoi llais adroddwr person cyntaf; mae’r ail yn defnyddio trydydd person.
- Parhad creadigol gwreiddiol: ‘Yn y neuadd wag, clywais un nodyn o’r piano. Yna nodyn arall. Roedd rhywun yn aros amdanaf’. Mae’r synnwyr clywed a’r wybodaeth gyfyngedig yn creu disgwyl.
Mewn iaith syml
Gwnewch ddewis creadigol penodol sy’n gwasanaethu’r ystyr.
Hunanwirio
Pa un sy’n gyffelybiaeth: Roedd y neuadd yn gwch, neu Roedd ei dwylo mor oer â rhew?
Dangos yr ateb
Yr ail: mae mor ... â yn cymharu’r dwylo â rhew. Mae’r cyntaf yn drosiad sy’n disgrifio’r neuadd fel cwch.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae adolygiadau, cerddi, darnau naratif wedi’u haddasu, deunydd marchnata, gwybodaeth ar-lein, llythyrau, erthyglau a straeon byrion yn defnyddio pwrpas a llais mewn gwahanol ffyrdd.
- Wrth ymateb, rhowch bwynt penodol a thystiolaeth berthnasol. Gall ymateb i hysbysiad ganolbwyntio ar fanylion; gall ymateb llenyddol esbonio delwedd neu newid mewn teimlad.
- Mewn darn wedi’i addasu ar gyfer dysgwyr, gall y geiriad fod yn symlach. Peidiwch â phriodoli geiriau’r addasiad i destun gwreiddiol nad ydych wedi’i ddarllen.
- Mae’r darnau enghreifftiol isod wedi’u hysgrifennu ar gyfer y wers hon. Nid gweithiau gosod na dyfyniadau o nofel gyhoeddedig ydynt.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Adolygiad gwreiddiol: ‘Roedd y llyfr yn ddiddorol, ond roedd y diwedd yn rhy sydyn’. Ymateb: mae’r darllenydd yn cynnig barn gadarnhaol a chyfyngiad. Nid yw’r sylw’n profi barn pob darllenydd.
- Cerdd wreiddiol: ‘Un ffenest / un golau / a neb yn aros’. Ymateb: mae ailadrodd un a’r diwedd neb yn gallu awgrymu unigrwydd.
- Darn naratif syml gwreiddiol ar gyfer ymarfer darllen darn wedi’i addasu: ‘Roedd y trenau wedi mynd. Safodd Ceri ar y platfform a darllen y neges eto’. Ymateb: gall yr amser gorffennol a’r gair eto awgrymu hwyrni ac ansicrwydd. Nid yw’r darn yn dweud pam mae Ceri yno.
- Marchnata: ‘Dewch i ddarganfod byd newydd yn y llyfrgell’. Gwybodaeth ar-lein: ‘Mae’r llyfrgell ar agor am naw’. Mae’r cyntaf yn denu; mae’r ail yn rhoi manylyn.
- Llythyr: ‘Hoffwn ofyn am le yn y clwb’. Erthygl: ‘Mae’r clwb yn cynnig sesiynau newydd’. Mae’r un yn gwneud cais personol, a’r llall yn rhoi gwybodaeth i gynulleidfa ehangach.
- Stori fer wreiddiol: ‘Stopiodd Elin wrth y drws. Yna gwenodd a cherdded i mewn’. Ymateb: mae’r digwyddiadau byr yn dangos symud o oedi i weithredu; gall hyn awgrymu newid mewn hyder.
Mewn iaith syml
Addaswch eich ymateb i’r math o dystiolaeth a’r pwrpas, nid i enw’r ffurf yn unig.
Hunanwirio
Pam na allwch gasglu bod Ceri wedi colli trên oherwydd ei bod yn ddiog o’r darn ar y platfform?
Dangos yr ateb
Mae’r trenau wedi mynd, ond nid yw’r darn yn rhoi rheswm dros bresenoldeb neu amser cyrraedd Ceri. Byddai diogi yn dybiaeth heb dystiolaeth.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Adran 4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Edrychwch ar dafod iaith, rhestrau, cymariaethau, idiomau, ansoddeiriau, synhwyrau, deialog ac amseroedd berfol. Esboniwch effaith y dewis yn y darn; nid yw enwi techneg yn ddigon.
- Mae tafodiaith yn gallu rhoi llais a hunaniaeth. Nid yw ffurf lafar yn awtomatig yn wall mewn deialog.
- Gall rhestr greu argraff o amrywiaeth neu gronni manylion. Gall ansoddair neu fanylyn synhwyraidd greu awyrgylch.
- Gwahaniaethwch rhwng deialog cymeriad a llais yr adroddwr. Mae amseroedd berfol yn gallu symud rhwng cefndir, digwyddiad, cof a phresennol.
- Mae’r wyth model isod yn wreiddiol. Yn y gwersi testunau gosod, defnyddiwch y geiriau gwirioneddol yn y gwaith, heb greu dyfyniad newydd.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Tafodiaith: ‘rŵan’ a ‘nawr’ yw amrywiadau cyffredin am yr un syniad amser. Gall dewis un helpu i greu llais rhanbarthol; nid yw’n profi bod pob person mewn ardal yn defnyddio’r un gair.
- Rhestr: ‘Roedd llyfrau, cotiau a bagiau ym mhob cornel’. Mae’r manylion yn creu argraff o ystafell lawn.
- Cymhariaeth: ‘Roedd y ffordd fel neidr’. Mae fel yn cysylltu’r ffordd â siâp neidr. Dyma frawddeg wreiddiol i esbonio’r dechneg, nid dyfyniad i’w briodoli i awdur.
- Idiom: ‘Dw i ar ben fy nigon ar y sŵn’. Mae’r siaradwr yn mynegi anfodlonrwydd; nid disgrifio lle llythrennol.
- Ansoddair: ‘Roedd y coridor cul yn dywyll’. Mae cul a tywyll yn gallu creu teimlad anghyfforddus yn y cyd-destun.
- Synhwyrau: ‘Clywais y piano ac aroglais fara cynnes’. Mae clywed ac arogl yn gwneud y lle’n fwy byw.
- Deialog: ‘Wyt ti’n dod?’ gofynnodd Ceri. ‘Ydw, mewn munud,’ atebodd Elin. Mae’r geiriau uniongyrchol yn dangos perthynas a chyfnewid rhwng cymeriadau.
- Amseroedd: ‘Roedd y neuadd yn wag. Agorodd y drws’. Mae’r amherffaith yn gosod y cefndir a’r gorffennol yn cyflwyno digwyddiad newydd.
Mewn iaith syml
Dangoswch enghraifft, enwch y dewis a chysylltwch ef â’r ystyr.
Hunanwirio
Yn Roedd llyfrau, cotiau a bagiau ym mhob cornel, beth mae’r rhestr yn ei wneud?
Dangos yr ateb
Mae’n cronni manylion i greu argraff o ystafell lawn. Byddai angen gweddill y darn i benderfynu a yw’r awyrgylch yn gyfforddus neu’n flêr.
Grŵp testun
Cymraeg ar draws y cwrs
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Trosolwg Unedau 3 a 4: cynefin, hunaniaeth a diwylliant
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Cynefin yw’r cysylltiad â lle a chymuned; gall hunaniaeth gynnwys iaith, perthnasoedd a phrofiadau; mae diwylliant yn cynnwys arferion, llenyddiaeth a chelfyddydau.
- Mae Cymru’n cynnwys pobl a chymunedau amrywiol, gan gynnwys cymunedau Du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig. Peidiwch â chymryd bod un cefndir yn golygu un barn neu un profiad.
- Mae’r themâu’n berthnasol i ddarllen ac ysgrifennu yn y ddwy uned. Gwrandewch ar safbwynt penodol a defnyddiwch dystiolaeth, nid stereoteip.
- Gall person berthyn i fwy nag un lle neu iaith. Nid yw cefndir teuluol ar ei ben ei hun yn penderfynu pa iaith mae person yn ei defnyddio.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Darn gwreiddiol dychmygol: ‘Cefais fy ngeni yng Nghymru. Mae gan fy nheulu gysylltiad â Phacistan, ac rydyn ni’n defnyddio Cymraeg ac Urdu mewn gwahanol sefyllfaoedd. Dw i’n hoffi cerddoriaeth o fwy nag un lle’. Mae’r llais yn rhoi profiad unigol; nid disgrifio pob teulu â’r un cysylltiad.
- Cymharu: gall un person deimlo’n agos at stryd ei blentyndod ac un arall at gymuned sydd wedi ei groesawu’n ddiweddarach. Gallwch nodi’r gwahaniaeth heb ddweud bod un perthynas yn fwy dilys.
- Cysylltu â llenyddiaeth: yn Llwybrau, mae lleoedd, atgofion a’r teulu yn helpu’r llais i feddwl am berthyn. Yn Y Daith, mae profiad newydd yn newid barn Angharad am ei thref a’r Gymraeg.
- Ymateb gwreiddiol sensitif: ‘Mae ei phrofiad yn wahanol i fy un i. Hoffwn ddeall pam mae’r lle hwnnw’n bwysig iddi’. Mae’r ymateb yn gofyn ac yn gwrando yn hytrach na dyfalu.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch y themâu i drafod profiadau penodol yn deg.
Hunanwirio
A yw profiad y llais yn y darn am Gymraeg ac Urdu yn profi profiad pob teulu sydd â chysylltiad â Phacistan?
Dangos yr ateb
Nac ydyw. Llais unigol mewn darn dychmygol yw hwn. Mae angen gwrando ar brofiadau eraill yn hytrach na’u cymryd yn ganiataol.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Amcan Asesu 2: cywirdeb, sillafu ac atalnodi
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Defnyddiwch wahanol batrymau brawddeg i ddangos gwybodaeth, rheswm, cyferbyniad neu amod. Dylai’r amrywiaeth helpu’r ystyr.
- Mae atalnodi yn dangos terfynau a chysylltiadau: priflythyren a stop llawn ar gyfer brawddeg, marc cwestiwn ar gyfer cwestiwn a dyfynodau ar gyfer geiriau uniongyrchol.
- Mae atalnod yn gallu gwahanu eitemau mewn rhestr neu gymalau. Nid yw atalnod ar ei ben ei hun bob amser yn ddigon i gysylltu dwy frawddeg gyflawn.
- Wrth olygu, gwiriwch amser a pherson y ferf, treigladau, sillafu, atalnodi a threfn paragraffau. Gwiriwch hefyd fod pob manylyn yn gwasanaethu’r pwrpas.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Datblygu: ‘Roeddwn i’n nerfus. Roeddwn i’n mynd i’r clwb’. → ‘Roeddwn i’n nerfus oherwydd nad oeddwn yn adnabod neb yn y clwb’. Mae oherwydd yn rhoi rheswm penodol.
- Cyferbynnu: ‘Roeddwn i’n nerfus, ond roedd Ceri’n gyfeillgar’. Mae ond yn dangos newid rhwng pryder a chroeso.
- Golygu: ‘mae hi mynd i caerdydd’ → ‘Mae hi’n mynd i Gaerdydd’. Mae priflythrennau, y cysylltiad yn, treiglad ar ôl i a stop llawn yn cael eu cywiro.
- Deialog: ‘“Dw i’n dod,” meddai Ceri’. Mae’r dyfynodau’n gwahaniaethu geiriau Ceri oddi wrth yr adroddwr.
- Sillafu ac ystyr: mae tân yn golygu fire; defnyddir tan mewn ymadrodd fel tan yfory. Mae’r acen yn helpu i wahaniaethu’r geiriau; nid addurn yw hi.
- Rhestr: ‘Daeth llyfr, pen a bag’. Mae’r atalnod a’r cysylltair yn helpu i weld yr eitemau. Darllenwch y darn cyfan eto ar ôl cywiro pob manylyn.
Mewn iaith syml
Golygu yw gwirio bod y darllenydd yn cael yr ystyr roeddech yn bwriadu ei gyfleu.
Hunanwirio
Cywirwch mae hi mynd i caerdydd.
Dangos yr ateb
Mae hi’n mynd i Gaerdydd. Mae angen priflythrennau, yn yn y patrwm berfol, treiglad Caerdydd ar ôl i a stop llawn.
Grŵp testun
Uned 4: Pâst Dannedd
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Pâst Dannedd — Mererid Thomas · Uned 4; Pâst Dannedd, Mererid Thomas; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Stori fer gan Mererid Thomas yw Pâst Dannedd. Mae Lisa yn casáu’r wers Gwyddoniaeth ac nid yw’n dod ymlaen â Ffion. Mae’r adroddwr yn dangos safbwynt Lisa: nid yw ei barn am Ffion yn ddisgrifiad gwrthrychol o’r ferch.
- Yn y wers ABCh, mae grwpiau’n tynnu pâst dannedd o diwb ac yn ceisio ei roi’n ôl. Mae’r dasg yn cyflwyno syniad bod yn anodd tynnu geiriau neu negeseuon yn ôl.
- Mae Cari’n gweld Ffion gyda swyddog diogelwch mewn siop. Mae Lisa a Cari yn dehongli’r sefyllfa fel dwyn ac yn ychwanegu manylion nad ydynt wedi’u gwirio.
- Mae’r hanes yn tyfu yn eu sgwrs ac yn cael ei rannu ar-lein. Mae Lisa’n meddwl bod dileu yn gwneud y wybodaeth yn ddiogel, ond mae pobl eraill eisoes wedi ei chadw.
- Ar y diwedd, mae tad Lisa yn esbonio mai tad Ffion yw’r swyddog diogelwch. Nid yw Ffion wedi ei dal yn dwyn. Lisa sy’n colli ei ffôn drud ac yn cael ffôn syml yn ei le.
- Mae’r pâst dannedd ar y diwedd yn dychwelyd at y wers gyntaf. Gellir dehongli’r blas rhyfedd fel arwydd bod Lisa yn gweld y wers yn wahanol ar ôl y canlyniadau.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Trefn y digwyddiadau: gwers a rhybudd; neges Cari; dehongliad anghywir; lledaenu’r hanes; papurau wedi’u printio; esboniad y tad. Mae’r trefn yn cysylltu’r rhybudd â’r canlyniad.
- Ffaith a chasgliad: mae Cari’n dweud ei bod wedi gweld Ffion gyda swyddog. Nid yw hynny ar ei ben ei hun yn profi dwyn. Mae’r diwedd yn cywiro’r casgliad.
- Ymateb gwreiddiol: ‘Mae Lisa’n ymddiried yn y botwm dileu, ond nid yw’n rheoli’r copïau mae pobl eraill wedi’u cadw. Mae’r gwrthgyferbyniad yn dangos terfyn ei dealltwriaeth o gyfathrebu ar-lein’. Mae’r pwynt yn seiliedig ar y printiau yn y stori.
- Cywiro crynodeb anghywir: ‘Cafodd Ffion ei harestio’ → ‘Mae Lisa a Cari yn creu hanes am yr heddlu, ond mae’r tad yn esbonio nad yw Ffion mewn trwbl’. Mae’r fersiwn newydd yn gwahaniaethu rhwng sïon a’r digwyddiadau.
Mewn iaith syml
Cadwch safbwynt Lisa, y sïon a’r esboniad ar y diwedd ar wahân.
Hunanwirio
Pam nad yw dileu’r neges yn datrys problem Lisa?
Dangos yr ateb
Roedd rhieni Ffion eisoes wedi cadw a phrintio’r sgyrsiau. Nid yw dileu copi Lisa yn dileu’r copïau hynny.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Pâst Dannedd — Mererid Thomas · Uned 4; Pâst Dannedd, Mererid Thomas; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae trydydd person yn adrodd y stori, ond mae llawer o’r wybodaeth yn cael ei gweld drwy brofiad Lisa. Mae’r ymadrodd sy’n cyfyngu barn i Lisa yn atal y darllenydd rhag cymryd ei safbwynt fel ffaith.
- Mae deialog a negeseuon byr yn rhoi llais i’r cymeriadau. Mae byrfoddau a ffurfiau llafar y negeseuon yn adlewyrchu’r cyd-destun anffurfiol.
- Mae’r gymhariaeth ‘fel taran’ am wyneb y tad yn awgrymu dicter. Mae’n ddelwedd am fynegiant, nid honiad am sŵn taran yn yr ystafell.
- Mae’r stori’n defnyddio synhwyrau: arogl mintys yn y wers a blas y pâst ar y diwedd. Mae’r manylion yn cysylltu digwyddiad cyffredin â’r neges.
- Mae’r idiom dwylo blewog yn ymwneud â dwyn yn y cyd-destun. Nid yw Lisa’n rhoi tystiolaeth am ddwylo Ffion: mae’n ychwanegu at ei chyhuddiad.
- Mae’r hanes am yr heddlu’n newid wrth i Lisa a Cari siarad. Mae’r ychwanegiadau a’r manylion mwy dramatig yn dangos sut mae sïon yn tyfu.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dyfyniad byr a dehongliad: ‘fel taran’ → mae’r wyneb yn awgrymu bod y tad yn grac. Cysylltwch y ddelwedd â’i orchymyn a’r papurau, nid â disgrifiad tywydd.
- Cymharu lleisiau: mae neges fer Cari’n anffurfiol; mae gorchymyn y tad yn uniongyrchol. Mae’r newid yn symud y naws o hwyl y sgwrs at ganlyniadau difrifol.
- Ymateb gwreiddiol: ‘Mae’r blas ar y diwedd yn dychwelyd at y pâst dannedd yn y wers. Mae’r un gwrthrych yn cael arwyddocâd newydd ar ôl i Lisa weld nad oes modd rheoli’r hanes ar-lein’. Mae’r esboniad yn cysylltu strwythur a neges.
- Gwahaniaethu techneg a digwyddiad: defnyddir yr idiom am ddwyn fel rhan o safbwynt Lisa. Nid yw enwi’r idiom yn profi bod dwyn wedi digwydd.
Mewn iaith syml
Esboniwch beth mae’r dewis iaith yn ei wneud yn y sefyllfa benodol.
Hunanwirio
Beth mae’r gymhariaeth fel taran yn awgrymu am y tad?
Dangos yr ateb
Mae’n awgrymu dicter yn ei wyneb. Mae’r gorchymyn a’r papurau wedi’u printio yn cefnogi’r dehongliad hwn.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Pâst Dannedd — Mererid Thomas · Uned 4; Pâst Dannedd, Mererid Thomas; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Yn yr ymateb, gwnewch bwynt am y stori, rhowch dystiolaeth a’i hesbonio. Nid yw adrodd pob digwyddiad yn unig yn ddigon i ddadansoddi’r neges.
- Gallwch drafod cyfrifoldeb Lisa a Cari heb gymryd bod Lisa wedi derbyn pob rhan o’r wers. Mae hi’n dal i feio Cari ar y diwedd.
- Mae angen cywirdeb wrth gymharu’r athro a’r tad: mae’r athro’n rhoi rhybudd; mae’r tad yn dangos canlyniad penodol.
- Mewn gwaith creadigol sy’n ymateb i’r thema, gwnewch yn glir mai eich gwaith gwreiddiol yw’r darn. Peidiwch â’i gyflwyno fel diwedd arall gan Mererid Thomas.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Paragraff dadansoddol gwreiddiol: ‘Mae’r stori’n cysylltu’r pâst dannedd â negeseuon ar-lein. Ar y dechrau, mae Lisa’n gwrthod y wers oherwydd ei bod yn credu yn y botwm dileu. Ar y diwedd, mae’r printiau’n dangos bod pobl eraill wedi cadw’r negeseuon. Mae’r strwythur yn dangos nad yw dileu yn golygu bod y niwed wedi diflannu’. Mae’r pwynt, y dystiolaeth a’r esboniad yn glir.
- Barn ystyriol: ‘Mae Cari’n dechrau’r hanes, ond mae Lisa hefyd yn ei ddatblygu a’i rannu. Felly, nid yw beio Cari yn unig yn ymateb teg i’r dystiolaeth’. Mae’r casgliad yn cydnabod gweithredoedd y ddwy.
- Darn creadigol gwreiddiol: ‘Ysgrifennais y neges, yna stopiais. Nid oeddwn wedi gweld y digwyddiad fy hun. Dileais y geiriau cyn eu hanfon a gofyn cwestiwn yn eu lle’. Mae’n ymateb i’r thema, nid yn esgus bod yn rhan o’r stori gosod.
- Golygu ymateb: ‘Mae Ffion yn euog’ → ‘Mae Lisa’n meddwl bod Ffion yn euog, ond mae’r esboniad ar y diwedd yn dangos bod y casgliad yn anghywir’. Mae’r newid yn gwneud safbwynt y cymeriad yn glir.
Mewn iaith syml
Datblygwch ymateb sy’n deg i’r gwaith a’r cymeriadau.
Hunanwirio
A yw’n gywir dweud mai Cari yn unig sy’n gyfrifol am yr hanes ar-lein?
Dangos yr ateb
Nac ydyw. Mae Cari’n rhoi’r wybodaeth gyntaf, ond mae Lisa’n ychwanegu ati ac yn ei rhannu. Mae’r ddwy’n cyfrannu at y sïon.
Grŵp testun
Uned 4: Y Rhigos a’r fan hufen iâ
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Y Rhigos a’r fan hufen iâ — Siôn Tomos Owen · Uned 4; Y Rhigos a’r fan hufen iâ, Siôn Tomos Owen; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Stori fer gan Siôn Tomos Owen yw Y Rhigos a’r fan hufen iâ. Mae adroddwr person cyntaf yn cofio beicio gyda ffrindiau yn ardal Treherbert.
- Mae’r profiad cynharach o rampiau yn cyflwyno hwyl, her a risg. Peidiwch â chymryd bod pob gweithred yn ddiogel oherwydd bod yr adroddwr yn ei chofio’n ddoniol.
- Mae chwech yn dechrau’r daith i ben y Rhigos. Mae’r fan hufen iâ yn eu cymell, ond dim ond pump sy’n cyrraedd y fan.
- Ar ôl cael hufen iâ, mae’r grŵp yn chwilio am Gary. Mae wedi stopio oherwydd bod beicio i’r brig yn rhy anodd; nid yw ei feic wedi torri.
- Mae Gary’n dweud bod angen iddo wthio’r beic i lawr oherwydd bod ei fam yn dweud bod reidio i lawr yn rhy beryglus. Mae’r lleill yn chwerthin ac nid yw’n mynd ar daith gyda nhw eto.
- Mae’r gwaith yn disgrifio’r ffordd rhwng dau gwm fel wyth milltir. Nid yw hynny’n dweud bod y plant wedi beicio wyth milltir i fyny cyn cyrraedd y fan.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Trefn: rampiau a heriau; dechrau’r daith; pump ar y brig; hufen iâ; chwilio am Gary; esboniad Gary; diwedd y cyfeillgarwch beicio. Mae’r diwedd yn rhoi cyfyngiad ar atgof sy’n edrych yn hwyl ar y dechrau.
- Gwahaniaethu ffaith a chwestiwn: mae’r adroddwr yn gofyn a oedd beic Gary wedi torri neu a oedd wedi cwympo. Mae’r ateb yn dweud ei fod wedi stopio am fod y reidio’n anodd. Nid yw’r cwestiynau’n ffeithiau.
- Ymateb gwreiddiol: ‘Mae’r grŵp yn mwynhau’r daith, ond nid yw profiad Gary yr un fath. Mae’r chwerthin ar y diwedd yn gallu awgrymu nad ydynt wedi deall ei anhawster’. Mae’r dehongliad yn defnyddio’r diwedd heb honni gwybod pob teimlad.
- Cywiro crynodeb: ‘Cyrhaeddodd y chwech y fan’ → ‘Dim ond pump gyrhaeddodd y fan; roedd Gary wedi stopio yn agos i gwt y gwarchodwr’. Mae’r nifer a’r lle yn bwysig.
Mewn iaith syml
Darllenwch y daith fel profiad y grŵp ac fel profiad gwahanol i Gary.
Hunanwirio
Pam nad yw’r honiad bod beic Gary wedi torri yn gywir?
Dangos yr ateb
Mae’r adroddwr yn gofyn y cwestiwn, ond mae’r gwaith yn esbonio bod Gary wedi stopio oherwydd bod y reidio i ben y mynydd yn rhy anodd.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Y Rhigos a’r fan hufen iâ — Siôn Tomos Owen · Uned 4; Y Rhigos a’r fan hufen iâ, Siôn Tomos Owen; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae’r person cyntaf a ffurfiau llafar fel ‘ro’n ni’ yn rhoi llais i’r atgof. Mae’r adroddwr yn siarad fel rhywun sy’n edrych yn ôl, nid fel adroddiad technegol.
- Mae’r gymhariaeth ‘fel neidr’ yn disgrifio’r ffordd. Mae’r gwaith yn cysylltu’r ddelwedd â hyd a pherygl; defnyddiwch y geiriau gwirioneddol yn hytrach na newid eu treiglad mewn dyfyniad.
- Mae manylion lleoedd a’r olygfa yn rhoi cynefin pendant i’r stori. Mae cyferbynnu’r coedwigoedd yn y gorffennol â’r melinau gwynt heddiw yn dangos newid dros amser.
- Mae’r haul ar wynebau a’r gwynt y tu ôl i’r beicwyr yn gwneud y reidio i lawr yn fyw. Mae’r manylion synhwyraidd yn perthyn i brofiad y grŵp.
- Mae deialog Gary a chwestiynau’r lleill yn torri ar draws yr atgof o hwyl. Mae’r diwedd byr am beidio â dod eto yn rhoi canlyniad i’r digwyddiad.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Llais: mae ‘ro’n ni’ yn ffurf lafar ar roeddem ni mewn cyd-destun person cyntaf lluosog. Mewn ymateb, gallwch esbonio’r llais heb ei drin fel camgymeriad i’w gywiro yn y stori.
- Cymhariaeth: ‘fel neidr’ → ffordd sy’n ymestyn ac yn troelli, gyda’r syniad o berygl yn y cyd-destun. Nid oes rhaid i bob cymhariaeth â neidr gael yr un effaith mewn gwaith arall.
- Amser: mae’r adroddwr yn cyferbynnu beth sydd ar y brig heddiw â beth oedd yno pan oeddent yn ifanc. Mae hyn yn dangos pellter rhwng y digwyddiad a’r cof.
- Ymateb gwreiddiol: ‘Mae’r disgrifiad o’r olygfa’n rhoi’r grŵp mewn lle penodol. Ond pan mae Gary’n siarad, mae’r ffocws yn symud o’r dirwedd i’w broblem. Mae’r newid yn gwneud y gwahaniaeth rhwng ei brofiad a phrofiad y lleill yn amlwg’.
Mewn iaith syml
Cysylltwch llais, lle a deialog â’r newid yn y profiad.
Hunanwirio
Beth mae’r newid rhwng heddiw a pan oedden nhw’n ifanc yn ei wneud?
Dangos yr ateb
Mae’n dangos bod yr adroddwr yn edrych yn ôl ac yn cymharu’r dirwedd bresennol â’r lle yn ei atgof.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Y Rhigos a’r fan hufen iâ — Siôn Tomos Owen · Uned 4; Y Rhigos a’r fan hufen iâ, Siôn Tomos Owen; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Gallwch werthuso’r cyfeillgarwch drwy weithredoedd y grŵp, nid drwy farn gyffredinol am blant neu feicio.
- Mae’r gwaith yn caniatáu trafod hwyl a pherygl gyda’i gilydd. Nid yw mwynhau’r digwyddiad yn dileu’r risgiau neu brofiad Gary.
- Mae angen cadw geiriau’r adroddwr a’ch barn eich hun ar wahân. Defnyddiwch ‘gellir awgrymu’ pan fo’r casgliad yn ddehongliad.
- Gall ymateb creadigol newid safbwynt, ond rhaid ei labelu fel eich gwaith gwreiddiol, nid fel darn arall gan yr awdur.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Paragraff gwreiddiol: ‘Mae’r fan hufen iâ yn rhoi nod i’r grŵp, ond mae Gary’n cael ei adael ar ôl. Maent yn chwilio amdano ar ôl gorffen yr hufen iâ. Ar y diwedd, maent yn chwerthin am ei broblem. Gellir awgrymu bod y grŵp yn blaenoriaethu ei hwyl ei hun dros ddeall Gary’. Mae’r casgliad yn cysylltu sawl gweithred.
- Safbwynt arall: gall y grŵp fod yn teimlo bod y rheol am fynd i fyny ond nid i lawr yn annisgwyl. Fodd bynnag, nid yw hynny’n golygu nad yw’r anhawster yn real i Gary.
- Darn gwreiddiol o safbwynt dychmygol: ‘Roeddwn i wedi stopio wrth y cwt. Gwelais fy ffrindiau’n dod yn ôl, ond nid oedd hufen iâ yn eu dwylo. Roeddwn i’n dal i feddwl am y ffordd adref’. Nid geiriau Gary yn y gwaith gosod yw’r rhain.
- Golygu barn: ‘Roedd y daith yn hwyl i bawb’ → ‘Mae’r adroddwr yn cofio hwyl, ond mae diwedd y stori’n dangos nad oedd profiad Gary yr un fath’. Mae’r fersiwn newydd yn gywir i’r dystiolaeth.
Mewn iaith syml
Gwnewch farn sy’n ystyried mwy nag un profiad yn y stori.
Hunanwirio
Pa dystiolaeth sy’n dangos bod y digwyddiad yn cael canlyniad i Gary?
Dangos yr ateb
Nid yw Gary’n dod ar daith feiciau gyda’r grŵp ar ôl y digwyddiad. Mae’r diwedd hwnnw’n cyfyngu ar ddisgrifio’r profiad fel hwyl i bawb.
Grŵp testun
Uned 4: Llwybrau
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Llwybrau — Nia Morais · Uned 4; Llwybrau, Nia Morais; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Cerdd gan Nia Morais yw Llwybrau. Mae tri phennill, ac mae llais person cyntaf yn myfyrio ar fam-gu, tad-cu, atgofion a hunaniaeth.
- Yn y pennill cyntaf, mae loced aur siâp calon yn cysylltu’r llais â’r teulu. Mae’r llais yn cofio gwisgo’r loced yn ddeg oed, ond mae’r loced yn mynd ar goll.
- Nid yw colli’r loced yn golygu colli pob atgof. Mae’r llais yn cofio lliwiau, bwyd a ffotograff, ac yn gofyn am falchder y teulu.
- Mae’r ail bennill yn symud at ddychmygu’r genhedlaeth hŷn yn dechrau bywyd newydd yn y 1940au. Mae’r llais yn dweud ei fod yn dychmygu: nid yw’n hawlio bod wedi bod yno.
- Mae’r pennill olaf yn cysylltu lleoedd, arferion a’r posibilrwydd bod pawb yn chwilio am groeso. Mae’r llwybrau’n cynnwys atgof a pherthynas, nid chwilio am wrthrych yn unig.
- Cadwch lais y gerdd a bywgraffiad yr awdur ar wahân oni bai eich bod yn defnyddio ffynhonnell ar wahân. Nid yw person cyntaf ar ei ben ei hun yn profi pob manylyn bywgraffyddol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Trefn y tri phennill: colli gwrthrych a myfyrio; dychmygu bywyd blaenorol; chwilio am gysylltiad drwy leoedd ac atgofion. Mae’r strwythur yn ehangu ystyr chwilio.
- Ymateb gwreiddiol: ‘Mae’r loced yn cysylltu atgofion â gwrthrych bach. Pan mae’n cael ei cholli, mae’r siaradwr yn dal i gofio’r teulu. Felly, nid yw’r cysylltiad yn gorffen gyda’r gwrthrych’. Mae’r dehongliad yn defnyddio’r atgofion a’r pennill olaf.
- Gwahaniaethu cof a dychymyg: mae’r cof am wisgo’r loced yn brofiad y llais; mae’r cyfarfod rhwng mam-gu a thad-cu yn rhywbeth mae’r llais yn ei ddychmygu.
- Cywiro casgliad: ‘Mae’r siaradwr yn ffeindio’r loced ar y diwedd’ → ‘Mae’r siaradwr yn ystyried dilyn llwybrau’r teulu; nid yw’r gwaith yn dweud bod y loced wedi ei ffeindio’.
Mewn iaith syml
Edrychwch ar sut mae gwrthrych, atgof a lle yn helpu’r llais i feddwl am berthyn.
Hunanwirio
A yw’r gerdd yn dweud bod colli’r loced yn dileu’r atgofion?
Dangos yr ateb
Nac ydyw. Mae’r llais yn dal i gofio ac yn mynd ymlaen i ddychmygu a chwilio am gysylltiad â’r teulu.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Llwybrau — Nia Morais · Uned 4; Llwybrau, Nia Morais; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae’r rhestr o fanylion yn y pennill cyntaf yn creu atgof byw o’r teulu. Gall lliwiau a bwyd awgrymu profiadau synhwyraidd heb ddweud bod y siaradwr yn eu profi nawr.
- Mae siâp calon y loced yn gallu awgrymu cariad a chysylltiad. Mae hwn yn ddehongliad o’r gwrthrych yn y cyd-destun, nid ystyr awtomatig pob calon mewn llenyddiaeth.
- Mae delwedd cyllell a’r tywydd oer yn yr ail bennill yn gwneud yr oerfel yn finiog ac yn fygythiol. Mae’n cyferbynnu â’r atgof am yr ynys.
- Mae gofyn i mam-gu a thad-cu a ydynt yn falch yn rhoi llais uniongyrchol i’r pryder am hunaniaeth. Nid yw’r cwestiynau’n cael ateb syml mewn deialog arferol.
- Mae newid rhwng y gorffennol, y presennol a’r posibilrwydd o’r dyfodol yn cysylltu cof, myfyrio a chwilio. Mae’r rhestr o leoedd yn y diwedd yn ehangu’r llwybrau.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Rhestr ac effaith: mae lliwiau’r papur wal a’r bwyd yn rhoi manylion bychain yn hytrach na disgrifiad cyffredinol o deulu. Gall hyn wneud yr atgof yn bersonol.
- Trosiad: mae’r tywydd oer yn cael ei gysylltu â chyllell. Mae’r cysylltiad yn awgrymu poen neu finiogrwydd, nid cyllell llythrennol yn y tywydd.
- Llais: mae’r cwestiwn am falchder yn cael ei gyfeirio at y teulu. Mae’r ailadrodd yn cysylltu’r siaradwr â phryderon y genhedlaeth hŷn.
- Paragraff gwreiddiol: ‘Mae’r pennill olaf yn symud o leoliadau i arferion y teulu. Mae coginio a chroesawu yn gwneud y llwybrau’n fwy na map. Maent yn ffordd o ddychmygu perthynas a lle i ddod adref’. Mae’r esboniad yn cysylltu rhestr, gweithredoedd a thema.
Mewn iaith syml
Esboniwch sut mae’r manylion yn datblygu’r cof a’r chwilio.
Hunanwirio
Pam mae rhestr o fwyd, lliwiau a lleoedd yn fwy penodol na dweud roedd y teulu’n bwysig?
Dangos yr ateb
Mae’n rhoi tystiolaeth o’r atgofion a’r cysylltiadau penodol. Gall y darllenydd weld sut mae’r llais yn cofio, yn hytrach na derbyn barn gyffredinol yn unig.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Llwybrau — Nia Morais · Uned 4; Llwybrau, Nia Morais; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae ymateb gofalus yn edrych ar wrthrych, llais, lle a strwythur. Peidiwch â chyfyngu’r gerdd i stori am golli gemwaith.
- Gall hunaniaeth gynnwys sawl iaith, lle a pherthynas. Nid yw’r gerdd yn rhoi rheol bod rhaid i bawb gael yr un arferion â’u teulu.
- Mae’r posibilrwydd bod pawb yn chwilio yn ehangu’r thema. Mae’r gair efallai yn cadw’r syniad yn agored, nid yn honiad am bob person.
- Mae darn creadigol am wrthrych neu le yn gallu ymateb i’r thema, ond cadwch eich profiad neu’ch dychymyg ar wahân i’r gwaith gosod.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Paragraff gwreiddiol: ‘Mae’r loced yn rhoi ffurf gorfforol i gysylltiad â’r teulu. Ar ôl ei cholli, mae’r siaradwr yn dal i gofio ac yn dychmygu bywydau’r genhedlaeth hŷn. Mae’r llwybrau ar y diwedd yn awgrymu bod perthyn yn gallu parhau drwy atgofion a gweithredoedd, nid drwy gadw gwrthrych yn unig’. Mae’r pwynt yn dilyn datblygiad y tri phennill.
- Ymateb sensitif: ‘Gellir deall y pryder am siomi’r teulu heb gymryd bod un ffordd gywir o fyw. Mae’r llais yn chwilio am gysylltiad ac yn myfyrio ar wahaniaeth’. Mae’r farn yn osgoi troi profiad unigol yn rheol i bawb.
- Darn creadigol gwreiddiol: ‘Roedd allwedd fach yn y drôr. Nid oedd yn agor drws bellach, ond pan welais hi, cofiais y gegin a’r sŵn o’r radio’. Mae gwrthrych yn sbarduno atgof; nid darn arall o Llwybrau yw hwn.
- Golygu: ‘Mae pawb yn chwilio am loced’ → ‘Mae’r llais yn cynnig y posibilrwydd bod pobl eraill hefyd yn chwilio am gysylltiad neu groeso’. Mae’r fersiwn newydd yn cadw amod y syniad.
Mewn iaith syml
Cysylltwch eich barn â’r geiriau a’r datblygiad yn y gerdd.
Hunanwirio
Pam mae efallai yn bwysig wrth drafod y syniad bod pawb yn chwilio?
Dangos yr ateb
Mae’n dangos posibilrwydd a myfyrdod, nid honiad sicr am bob person. Dylai’r ymateb gadw’r cyfyngiad hwnnw.
Grŵp testun
Uned 4: Y Daith
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Y Daith — Aneirin Karadog · Uned 4; Y Daith, Aneirin Karadog; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Cerdd gan Aneirin Karadog yw Y Daith. Mae Angharad yn gweld Pontypridd, Cymraeg a Radio Cymru mewn ffordd negyddol ar ddechrau’r darnau sy’n cyflwyno’r Eisteddfod.
- Mae’r Eisteddfod yn dod â lleisiau ac acenion Cymraeg i’r dref. Mae’r lle yn edrych yr un fath i Angharad, ond mae’r profiad ieithyddol yn wahanol.
- Mae Gemma’n ei gwahodd i Faes B. Nid yw Angharad yn frwdfrydig ar y dechrau, ond mae Gemma’n ffrind sy’n bwysig iddi.
- Mae Angharad yn disgwyl math gwahanol o gerddoriaeth, ond mae Dom a Lloyd yn rapio yn Gymraeg. Mae’r profiad yn herio ei disgwyliadau.
- Mae hi’n cwrdd â Sophie. Mae safbwynt Sophie am Bonty’n synnu Angharad, ac mae’r sgwrs yn arwain at agosrwydd rhyngddynt.
- Ar y diwedd, mae Angharad yn cysylltu â Gemma yn Gymraeg ac eisiau siarad am yr haf a Sophie. Mae ei hymateb i’r dref a’r iaith wedi newid; nid yw’r daith yn symud lle yn unig.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cymharu dechrau a diwedd: ar y dechrau mae Angharad yn gweld Cymraeg fel rhywbeth hen; ar y diwedd mae’n defnyddio’r iaith i gysylltu â’i ffrind. Mae gweithred yn dangos y newid.
- Disgwyliad a phrofiad: mae hi’n disgwyl cerddoriaeth fel y radio yng nghegin ei mam. Mae’r rap yn cynnig profiad newydd yn Gymraeg.
- Ymateb gwreiddiol: ‘Mae Sophie’n gweld gwerth yn y dref mae Angharad yn ei gweld yn negyddol. Mae clywed safbwynt arall a chael profiad newydd yn helpu i newid y ffordd mae Angharad yn edrych ar Bonty’. Mae’r dehongliad yn cyfuno’r cyfarfod a’r diwedd.
- Cywiro crynodeb: ‘Mae Angharad yn gwybod popeth am gerddoriaeth Gymraeg’ → ‘Mae’r perfformiad yn rhoi profiad nad oedd hi wedi’i glywed yn Gymraeg o’r blaen’. Nid yw ei safbwynt cyntaf yn wybodaeth gyflawn.
Mewn iaith syml
Dilynwch y newid drwy eiriau, profiadau a gweithredoedd Angharad.
Hunanwirio
Pa weithred ar y diwedd sy’n dangos newid yn ei defnydd o’r Gymraeg?
Dangos yr ateb
Mae hi’n anfon neges Snapchat at Gemma yn Gymraeg. Mae hyn yn cyferbynnu â’i hymateb negyddol at Gymraeg yn gynharach.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Y Daith — Aneirin Karadog · Uned 4; Y Daith, Aneirin Karadog; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae’r gymhariaeth â diferion glaw yn cysylltu lleisiau’r Eisteddfod ag Afon Taf. Mae’r ddelwedd yn rhoi symudiad a nifer i’r newid yn y dref.
- Mae Gemma’n cael ei disgrifio fel ynys o Gymraeg yng nghanol negeseuon Saesneg. Mae’r trosiad yn dangos pa mor arbennig yw’r cysylltiad hwnnw i Angharad.
- Mae deialog yn cynnwys ffurfiau llafar ac amrywiadau, gan gynnwys acen Sophie sy’n newydd i Angharad. Peidiwch â chywiro llais y cymeriad mewn dyfyniad.
- Mae delwedd y llygaid sy’n llawn sêr yn gwneud cyfarfod Sophie’n ddeniadol. Mae’r gymhariaeth â thylwythen deg yn dangos ofn Angharad y gallai’r ferch ddiflannu.
- Mae’r haul yn cyfarch Angharad yn nes ymlaen. Gall y personoli a’r newid yn y tywydd adlewyrchu ei ffordd newydd o weld y dref.
- Mae dychwelyd at gerddoriaeth, negeseuon a’r afon ar y diwedd yn cysylltu’r profiad ag atgof. Mae’r iaith lafar yn rhoi llais cyfoes i’r cymeriadau.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Trosiad: mae Gemma’n ynys yng nghanol môr o negeseuon. Nid lleoliad daearyddol Gemma ydyw: mae’r gymhariaeth yn dangos gwahaniaeth ieithyddol a phwysigrwydd y ffrind.
- Deialog ac effaith: mae barn Sophie am Bonty’n synnu Angharad. Mae rhoi’r geiriau mewn sgwrs yn dangos yr her i’w safbwynt yn uniongyrchol.
- Personoli: mae’r haul yn cyfarch. Mae gweithred ddynol yn cael ei rhoi i’r haul, gan greu bore mwy cadarnhaol yn y cyd-destun.
- Paragraff gwreiddiol: ‘Mae’r afon yn cysylltu’r dref â lleisiau a chof. Ar y dechrau mae’r ddelwedd yn dod â’r Eisteddfod i Bonty; ar y diwedd mae’n cysylltu’r profiad â’r atgof. Mae’r ail gysylltiad yn dangos bod y digwyddiad yn parhau ym meddwl Angharad’.
Mewn iaith syml
Esboniwch sut mae delwedd a deialog yn datblygu newid y cymeriad.
Hunanwirio
Pam nad yw disgrifio Gemma fel ynys yn honiad llythrennol?
Dangos yr ateb
Mae’n drosiad am y Gymraeg yng nghanol negeseuon Saesneg. Mae’n dangos perthynas a gwahaniaeth, nid bod Gemma’n dir yn yr afon.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun Uned 4: cadarnhewch gyhoeddiad WJEC ar gyfer eich blwyddyn: Y Daith — Aneirin Karadog · Uned 4; Y Daith, Aneirin Karadog; adrannau 4.1.1–4.1.3
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Gall ymateb ddangos sut mae profiad, ffrind a safbwynt newydd yn newid barn. Nid yw barn gyntaf Angharad yn farn yr awdur neu bob person ifanc.
- Mae cynefin, hunaniaeth a diwylliant yn cysylltu drwy’r dref, yr iaith, y gerddoriaeth a’r perthnasoedd. Defnyddiwch enghreifftiau penodol yn hytrach na rhoi’r tri gair fel rhestr.
- Mae’r newid yn cael ei ddangos drwy weithredu ar y diwedd, nid drwy ddatganiad cyffredinol fod popeth yn berffaith.
- Mewn gwaith creadigol, gallwch ddychmygu person yn gweld lle cyfarwydd mewn ffordd newydd, heb efelychu’r gerdd fel petai’n waith yr awdur.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Paragraff gwreiddiol: ‘Mae Angharad yn gweld yr un dref mewn ffordd wahanol ar ôl yr Eisteddfod. Mae cerddoriaeth Gymraeg a’r cyfarfod â Sophie yn rhoi profiadau nad oedd hi’n eu disgwyl. Ar y diwedd, mae hi’n cysylltu â Gemma yn Gymraeg. Mae’r weithred yn dangos bod y newid yn rhan o’i bywyd, nid dim ond barn mewn sgwrs’. Mae’r pwynt yn defnyddio’r datblygiad a’r diwedd.
- Cymharu safbwyntiau: mae Angharad yn gweld Ponty’n negyddol; mae Sophie’n ei weld yn gadarnhaol. Mae’r gwahaniaeth yn rhoi cyfle i Angharad ailystyried ei barn.
- Darn creadigol gwreiddiol: ‘Roedd y stryd yr un fath, ond roedd cân newydd yn fy mhen. Cerddais heibio’r siopau a gweld y golau yn y ffenestri. Am y tro cyntaf, doeddwn i ddim ar frys i fynd adref’. Mae’n dangos newid mewn profiad, nid yn ychwanegu pennill at Y Daith.
- Golygu honiad: ‘Mae pob person ifanc yn casáu Cymraeg’ → ‘Mae Angharad yn rhoi barn negyddol ar y dechrau, ond mae’r gerdd yn dangos bod ei barn yn newid’. Mae’r fersiwn newydd yn osgoi cyffredinoli.
Mewn iaith syml
Dilynwch dystiolaeth y cymeriad, nid stereoteip am oed neu iaith.
Hunanwirio
Pam nad yw barn gyntaf Angharad yn profi barn pob person ifanc am Gymraeg?
Dangos yr ateb
Safbwynt un cymeriad mewn cyd-destun yw hi. Mae Gemma’n cynnig safbwynt gwahanol, ac mae barn Angharad ei hun yn newid.
Grŵp testun
Deall yr asesiadau
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Crynodeb o’r asesiadau; trosolwg Uned 4; adrannau 3.2 a 5.1–5.2
Dim ond rhan o’r gofyniad ffynhonnell y mae’r esboniad hwn yn ei chwmpasu. Caiff ei dic ei chadw ar wahân ac nid yw’n cyfrif fel gofyniad wedi’i adolygu’n llawn.
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae Uned 3 ac Uned 4 yn arholiadau ysgrifenedig: awr a hanner, 100 marc a 25% yr un. Nid oes haenau. Ni chaniateir geiriaduron nac adnoddau eraill yn unrhyw ran o’r arholiadau.
- Mae Unedau 1 a 2 yn asesiadau siarad a gwrando ar wahân: 25% a 50 marc yr un. Mae’r ganolfan yn marcio a WJEC yn cymedroli. Nid yw cwblhau gwers ysgrifenedig yma yn cwblhau’r asesiadau llafar.
- Mae parau yn siarad am 6–8 munud; mae grwpiau o dri yn siarad am 8–10 munud, gyda 10 munud i baratoi. Nid yw’r cyfnod paratoi yn gyfle i ddefnyddio geiriadur.
- Mae’r dyfarniad cyntaf yn haf 2027. Cymhwyster llinol ydyw, gyda graddau A*–G neu U. Wrth ailsefyll, rhaid ailsefyll pob uned arholiad yn yr un gyfres.
- Gellir cario marciau’r asesiadau di-arholiad ymlaen. Os ailsefyllir uned o’r fath, y marc newydd sy’n cyfrif, hyd yn oed os yw’n is, oni bai bod y marc yn absennol.
- Bydd WJEC yn cyhoeddi pa un o’r pedwar testun fydd yn yr arholiad yn ystod wythnos gyntaf mis Mawrth yn y flwyddyn arholiad. Un testun yn unig fydd yn cael ei asesu. Nid dewis rhydd gan y dysgwr yw hwn.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cadarnhewch gyda’ch athro mai Core Cymraeg 3040QS yw eich cymhwyster. Nid Cymraeg Iaith a Llenyddiaeth neu’r hen gymhwyster Cymraeg Ail Iaith ydyw.
- Defnyddiwch y dewis testun i astudio’r gwaith sydd wedi’i gadarnhau ar gyfer eich arholiad. Cyn y cyhoeddiad, peidiwch â chymryd bod y testun cyntaf yn y rhestr wedi’i ddewis.
- Paratowch ar gyfer y tasgau llafar gyda’ch athro. Mae Uned 1 yn defnyddio clip gweledol; mae Uned 2 yn defnyddio taflen ysgogi. Mae’r cyfnodau cyflwyno a’r deunyddiau yn cael eu rheoli gan WJEC a’r ganolfan.
Mewn iaith syml
Mae’r canllaw yn helpu i adolygu’r cynnwys ysgrifenedig; nid yw’n cofnodi cwblhau asesiad swyddogol.
Hunanwirio
A yw darllen gwers ar y testun cyntaf yn y rhestr yn profi mai hwnnw fydd yn arholiad 2027?
Dangos yr ateb
Nac ydyw. Rhaid defnyddio cyhoeddiad WJEC ar gyfer y flwyddyn arholiad. Mae’r fanyleb yn dweud mai wythnos gyntaf mis Mawrth yw amser y cyhoeddiad.
Rhestr destunau flaenorol
Mae’r ticiau hyn ar wahân i’r pwyntiau adolygu uchod ac nid ydynt yn cyfrif yn y cynnydd hwnnw.
Rhestr testunau Core Cymraeg
Ticiwch bob eitem wrth i chi adolygu. Caiff ticiau eu cadw ar y ddyfais hon yn unig.
Mae'r ticiau hyn yn cadw eich rhestr destunau flaenorol. Nid ydynt yn cyfrif fel cwblhau'r gofynion newydd uchod.
Sut mae OmniStudy yn helpu
- Atebwch gwestiynau arddull arholiad ar unrhyw destun isod a chael eich marcio mewn eiliadau, gydag adborth ar sut i ennill mwy o farciau.
- Cardiau fflach, cwisiau a gemau adolygu ar gyfer pob testun.
- Ymarfer papurau arholiad go iawn gyda chynlluniau marcio.
- Cynllunydd astudio gyda chyfrif i lawr at eich arholiadau, wedi ei adeiladu o amgylch eich testunau gwannaf.
- Mae popeth yn gweithio yn Gymraeg ac yn Saesneg.
Barod i ddechrau?
Am ddim i ddechrau. Dewiswch eich pwnc, atebwch gwestiwn, a gwelwch eich marc cyntaf mewn munudau.
Dechreuwch adolygu am ddim